Cuauhtli
| Cuauhtli | |||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Tlamatilizneneuhcayotl | |||||||||||||||
| |||||||||||||||
Cuauhtli (Latintlahtolcopa; Aquila ihuan caxtillantlahtolcopa; Águila) ce patlani tototl camiltic ahnozo xocotic, quipia ieltlapal huehueyac, imah hueyic, iyacapil etic ihuan icuauhquetzal tonalmeyoc, patlani cuauhtic ahcopa in ilhuicatl.[1] Ce yolcatl tlein mah tlama huan mah tlacua pilmazameh, tochtin, epameh, techalomeh, cuetzpaltin, coameh nozo piltotomeh. Tlachihua icozol ipan hueyi cuahuitl, texcatl huan tepexitepetl, chanti ipan mochi cemantoc tlalli ompa tlalticpactli.
Nacayotl
[xikpatla | xikpatla itsintlan]Cuauhtli ce patlanic tototl hueyic. Momatqui nemi ihcuac otlacat intlah itechcopa cuauhtetl.[n 1] Yeppan ic ome ixtelolohtli huan quitta 180 grados ahcopa, itzonteco quipiya iquetzalhuan tliltic, chichiltic nozo yauhtic, noyuhqui quipiya ce yacatzolli huan hueyic no chichiltic tzotzocatl; quipiya ome acaxotl, quipiya yeyi xopilli ihuan yacaxotl. Quipia ome azmeh, mochi inacayo tlapotonilli huan ehecacehuazcuitlapilli cenca tlapotoniltic.
Tlacualiztli
[xikpatla | xikpatla itsintlan]
Cuauhuitl ce nacatlacuani,[n 2] auh yehuan nozo hueyi cuauhtli tlacua ocachi nacatl. imotlacua noyuhqui icampa totomeh, coameh, pilmazameh, coyomeh, tochtin, epameh, techalomeh huan cuetzpaltin. Ipan pixcayotl no tlacachantli, inin totoltzin onili atl, tlacua xinachtli, nacatl huan ocuiltin.
Cuauhtli anqui ompa hueyac ilhuicacopa ipan tepehuahcan, hueyi atoyatl, hueyi atezcatl nozo tepexico ica cuauhnahuacan. Mah patlanih hueyic cuahuitl itechpahuic ahcopa canah tlaltzintlah.
Tequichihualiztli
[xikpatla | xikpatla itsintlan]

Inin tototzin no cuacuauhtin, ma teyolahcocui in macehualtlacameh; mixtecah ihcuiloa cuauhtin ipan amatl, zoquitl huan tetl, ihtlacuilo ihtlah amoxtli itech teoyotl moihtoa Tonatih, ce teotzin ica cuauhtli inacayo.
Cuauhpilli
[xikpatla | xikpatla itsintlan]Inin yolcameh tequichihualizcopa ca. Ipan yaotl cah cuauhtlacatl, ce yaoquizqui ipampa Mexicayotl itech Mexicah itequichihualiz. ce teoyolcatl in ompa Anahuac, cuauhtlah itetonal ihuan yohualpixqui in cuauhpilli ipan yaoyotl. Teocalli Cuauhtlinchan ipan Malinalco itemachtiliz, ce cualcan ipampa nenemiliztli itech Mexico Tenochtitlan canahpa Malinalco altepetl.
Tonalpohualli
[xikpatla | xikpatla itsintlan]Inic quil ahmo cualli in tōnalloh, auh quil in āquihqueh īpan tlācatiyah yezqueh patoānimeh, iuhqui mochi quipolōzqueh, patōtinemizqueh. Cuauhcaltīlo īpampa ahmo ahci in īōllamaliz. Nicān ōhuāltemōqueh in tepitōtōn cihuātēteoh, cēmeh yehhuāntin cah Xōchiquetzal, inīn tōnalli iteōuh, tlatta cihuātlāmpa.
Mexihco ichimal
[xikpatla | xikpatla itsintlan]In cuauhtli tlacuauh ce coatl ipan nohpalli, imachiyo tlacatiyan ipampa Mexihco. Ce teototototl ipan nahuatlacatl itlachihualiz, cuauhtli in tonatiuh ihuan tletl ilhuicacopa.
Cenyeliztli
[xikpatla | xikpatla itsintlan]


- Iztaccuauhtli
- Itzcuauhtli
- Mixcoacuauhtli
- Pouhcuauhtli
- Tlacocuauhtli
- Tlecuauhtli
- Tlilcuauhtli
- Tecolocuauhtli
Occequin totomeh motenehua cuauhtli:
- Verreaux cuauhtli
- Haast cuauhtli
- Pithecophaga jefferyi
- Harpyopsis novaeguineae
- Stephanoaetus coronatus
- Harpyhaliaetus coronatus
- Spizaetus isidori
- Spizaetus melanoleucus
- Spizaetus ornatus
- Pandion haliaetus
- Buteo swainsoni
- Busarellus nigricollis
- Buteo albicaudatus
- Buteo albigula
- Buteo albonotatus
- Buteo brachyurus
- Buteo jamaicensis
- Buteo leucorrhous
- Buteo poecilochrous
- Buteo polyosoma
- Buteo platypterus
- Buteogallus meridionalis
- Buteogallus urubitinga
- Geranoaetus melanoleucus
- Harpyhaliaetus solitarius
- Morphnus guianensis
- Parabuteo unicinctus
Oc no xiquitta
[xikpatla | xikpatla itsintlan]Tlatenehualiztli
[xikpatla | xikpatla itsintlan]- ↑ Caxtillantlahtolcopa; Expertoanimal.elperiodico.com Caracteristícas de las águilas; 21 metztli enero xihuitl 2026.
Tlahtolcaquiliztiloni
[xikpatla | xikpatla itsintlan]Occe necuazaloliztli
[xikpatla | xikpatla itsintlan]- tlacopinaliztli itech cuauhtin ipan Bird Collection.


