Ir al contenido

Cuauhtli

Īhuīcpa Huiquipedia, in yōllōxoxouhqui cēntlamatilizāmoxtli
(Mokwapki tlen Águila)
     
Cuauhtli
Tlamatilizneneuhcayotl
Yoliztlahtocayotl: Yolcatl
Conemecayotl: Chordata
Tlamaniztli: Tototl
Tenahuatiliztli: Accipitriformes
Cenyeliztli: Accipitridae
Tlanicenyeliztli: Aquilae
Calpolli: Buteoninae

Cuauhtli (Latintlahtolcopa; Aquila ihuan caxtillantlahtolcopa; Águila) ce patlani tototl camiltic ahnozo xocotic, quipia ieltlapal huehueyac, imah hueyic, iyacapil etic ihuan icuauhquetzal tonalmeyoc, patlani cuauhtic ahcopa in ilhuicatl.[1] Ce yolcatl tlein mah tlama huan mah tlacua pilmazameh, tochtin, epameh, techalomeh, cuetzpaltin, coameh nozo piltotomeh. Tlachihua icozol ipan hueyi cuahuitl, texcatl huan tepexitepetl, chanti ipan mochi cemantoc tlalli ompa tlalticpactli.

Cuauhtli ce patlanic tototl hueyic. Momatqui nemi ihcuac otlacat intlah itechcopa cuauhtetl.[n 1] Yeppan ic ome ixtelolohtli huan quitta 180 grados ahcopa, itzonteco quipiya iquetzalhuan tliltic, chichiltic nozo yauhtic, noyuhqui quipiya ce yacatzolli huan hueyic no chichiltic tzotzocatl; quipiya ome acaxotl, quipiya yeyi xopilli ihuan yacaxotl. Quipia ome azmeh, mochi inacayo tlapotonilli huan ehecacehuazcuitlapilli cenca tlapotoniltic.

Cuauhtli tlacua ce coyotl.

Cuauhuitl ce nacatlacuani,[n 2] auh yehuan nozo hueyi cuauhtli tlacua ocachi nacatl. imotlacua noyuhqui icampa totomeh, coameh, pilmazameh, coyomeh, tochtin, epameh, techalomeh huan cuetzpaltin. Ipan pixcayotl no tlacachantli, inin totoltzin onili atl, tlacua xinachtli, nacatl huan ocuiltin.

Cuauhtli anqui ompa hueyac ilhuicacopa ipan tepehuahcan, hueyi atoyatl, hueyi atezcatl nozo tepexico ica cuauhnahuacan. Mah patlanih hueyic cuahuitl itechpahuic ahcopa canah tlaltzintlah.

Tequichihualiztli

[xikpatla | xikpatla itsintlan]
Cuauhpilli in yaoquizqui
Cuauhtli itonoalpohualilhuitl.

Inin tototzin no cuacuauhtin, ma teyolahcocui in macehualtlacameh; mixtecah ihcuiloa cuauhtin ipan amatl, zoquitl huan tetl, ihtlacuilo ihtlah amoxtli itech teoyotl moihtoa Tonatih, ce teotzin ica cuauhtli inacayo.

Inin yolcameh tequichihualizcopa ca. Ipan yaotl cah cuauhtlacatl, ce yaoquizqui ipampa Mexicayotl itech Mexicah itequichihualiz. ce teoyolcatl in ompa Anahuac, cuauhtlah itetonal ihuan yohualpixqui in cuauhpilli ipan yaoyotl. Teocalli Cuauhtlinchan ipan Malinalco itemachtiliz, ce cualcan ipampa nenemiliztli itech Mexico Tenochtitlan canahpa Malinalco altepetl.

Tonalpohualli

[xikpatla | xikpatla itsintlan]

Inic quil ahmo cualli in tōnalloh, auh quil in āquihqueh īpan tlācatiyah yezqueh patoānimeh, iuhqui mochi quipolōzqueh, patōtinemizqueh. Cuauhcaltīlo īpampa ahmo ahci in īōllamaliz. Nicān ōhuāltemōqueh in tepitōtōn cihuātēteoh, cēmeh yehhuāntin cah Xōchiquetzal, inīn tōnalli iteōuh, tlatta cihuātlāmpa.

Mexihco ichimal

[xikpatla | xikpatla itsintlan]

In cuauhtli tlacuauh ce coatl ipan nohpalli, imachiyo tlacatiyan ipampa Mexihco. Ce teototototl ipan nahuatlacatl itlachihualiz, cuauhtli in tonatiuh ihuan tletl ilhuicacopa.

Iztaccuauhtli
Itzcuauhtli
Tlecuauhtli

Occequin totomeh motenehua cuauhtli:

Oc no xiquitta

[xikpatla | xikpatla itsintlan]

Tlatenehualiztli

[xikpatla | xikpatla itsintlan]
  1. Caxtillantlahtolcopa; Expertoanimal.elperiodico.com Caracteristícas de las águilas; 21 metztli enero xihuitl 2026.

Tlahtolcaquiliztiloni

[xikpatla | xikpatla itsintlan]
  1. Quihtoznequi caxtillantlahtolcopa cuauhtetl = huevo de águila.
  2. Quihtoznequi caxtillantlahtolcopa nacatlacuani = carnívoro.

Occe necuazaloliztli

[xikpatla | xikpatla itsintlan]
Huiquimedia Commons quipia occequin tlahcuilolli
Cuauhtli itechcopa.