Cuauhtēmallān

Īhuīcpa Huiquipedia, in yōllōxoxouhqui cēntlamatilizāmoxtli
Īhuīcpa ticholōz: nènemòwalistli, tlatēmoliztli
nci   nhn  
República de Guatemala
Tlācatlahtohcāyōtl Cuauhtēmallān
Cuauhtēmallān pāmitl Cuauhtēmallān chīmalli
Īpān Cuauhtēmallān Īchīmal Cuauhtēmallān
 
Cuauhtēmallān tlatēctli
 
Tēcuacān
 • Chānehqueh
 • Cemonocāyōtl
Āltepētl Cuauhtēmallān
1 167 495 (2000)
14°38′ N 90°33′ O
Āchcāuhtlahtōlli Caxtillāntlahtōlli¹
Tēpacholiztli īiuhcāyo Tlācatlahtocāyōtl
Otto Pérez Molina
Tlācaxoxōuhcāyōtl
 • Fecha
īhuīcpa Flag of Spain.svg Caxtillān
15 Tlachiucnāuhti, 1821
Tlaīxpayōtl
 • Mochi,
 • % ātl
Cuāxōchtli
Huēyi ātēntli
Inic 106
108,890 km2
0.4%
1,687 km
400 km
Chānehqueh
 • Mochi
 • Pozāhuacāyōtl
Inic 66
15,438,384 (2013 est.)[1]
129 hab/km2
PIB (nominal)
 • Mochi (2009)
 • PIB per cápita
Inic 79
US$ 36.788 millones.[2]
US$ 2.622
PIB (PPA)
 • Mochi (2009)
 • PIB per cápita
Inic 77
US$ 64.449 millones.[3]
US$ 4.749[4]
IDH (2007) 0,704 (Inic 122) – nepantlahtli
Tomīn Quetzal (GTQ)
‎Tlācatōcāitl Cuauhtēmaltēcatl, Cuauhtēmaltēcah
Cemānāhuacāhuitl
 • xōpan cāuhpan
UTC-6
UTC-5
Mātlatzālan āxcāyōtl .gt
Prefijo telefónico +502
Prefijo radiofónico TGA-TGZ, TDA-TDZ
Nenecuilhuāztli ISO 320 / DEU / GT
Miembro de: ONU, OEA

¹ In mācēhualtin chanequeh tlahtoā miectin mayatlahtōlli, quichetlahtōlli, xincatlahtōlli, nāhuatlahtōlli īhuān garifunatlahtōlli.


In Tlācatlahtohcāyōtl Cuauhtēmallān (caxtillāntlahtōlli: República de Guatemala ahnozo Guatemala īhuān īpan Mayatlahtōlli: Kujatemalja’), tlācatiyān tlatēctli Tlahco Ixachitlān, īpan in mictlāncihuātlāmpa tēntli. In Āltepētl Cuauhtēmallān ītēcuacān ca.

Cauauhtēmallān cuāxōchtia in mictlāmpa īhuān in cihuātlāmpa īca Mēxihco, in huitztlāntlāpcoa īca El Salvador, in huitztlāmpa īca in Ilhuicaātl Pacífico, īhuān in tlāpcopa īca Belice, in Caribe Huēyātl īhuān Honduras.

Tlāltōcāitl[ticpatlāz]

In tlaxcaltēcah, in āquihqueh ōquinehnemi īca Pedro de Alvarado, ōquitōcāitihqueh inīn tlālli iuhqui Cuauhtēmallān, īpampa in nāhuatlahtōliztli ītech Quiché in tlein quihtōznequi Cuauhtēmallimiec cuahuitl.

Tlahtōllōtl[ticpatlāz]

In achtopa chānehqueh in tlein ōnenqueh īpan inīn tlālli ōcatca in mayatlācah īpan xihuitl 2000 a.C. oc ye in caxtiltēcah ōhuāllahqueh in Cuauhtēmallān. Ītlahtōllo moxelhuia īpan ēyi cahuitl: preclásico, clásico īhuān postclásico. In cahuipan clásico inīn āltepētiliztli ōxōchicuepōn īpan in yehyecōlmatiliztli īhuān in tōltēcayōtl. Tēl in achto tlācatiyān ōmelahuac cahuipan in caxtiltēcah, īhuān āxcān āltepētlāliah in tlālli. Miac clásicas huēyi mayaāltepētl ōquintlālcahuiqueh ahmo huehca in xihuitl 1000 a.C.. In postclásico tlahtohcāyōtl īpan in tlahco tlālli -iuhqui in quiché tlahtohcāyotl Q'umarkaj (Otlatlān)- tēl, xōchicuepōnyah īxquich in tlālpoloāni Pedro de Alvarado in xihuitl 1523 īhuān 1527 ītzalan.

In Cuauhtēmallān ahco tlālli tlācah, iuhqui in cakchiquellācah, in mantlācah, in quichetlācah īhuan tzutujillācah īhuan in quekchitlācah īpan in tlani tlālli mictlāmpa Cuauhtēmallān oc tlachīhuah cē tāchcāuh tlācaolōlōlli ītech in cuauhtēmaltēcah.

Inin tlalpan hueyi tlacatlachihuayotl itechcopa arte ihuan ciencia, xi quipiya quemeh in calmanayotl, tlacuiloyotl, tlapohualyotl, astronomía, pintura, escultura ihuan ingeniería. Mayatlacah otlaquetz hueyi altepetl in cahuitl Pre Clásico quemeh huehuehaltepetl ipan San Bartolo, Cival, Nakbé, El Mirador, Uaxactún, Tikal, Ceibal, Río Azul, Yaxhá, Dos Pilas, Cancuén, Machaquilá, Aguateca ihuan Kaminal Juyú ihuan Abaj Takalik, inin tlacuitlapilohuah ahmo huehca ilhuicatl Pacífico.

Caxtillān otlapachouh Huēyitlahtocāyōtl Cuauhtēmallān in xihuitl 1821 īhuān quipiya īcelcatiyo ihuicpa Yancuīc Caxtillān in xiuhpan 1838.

Cemānāhuacāyōtl[ticpatlāz]

Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl Ixachitlān

In Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl quimpiyah miaquīntīn tlālhuaqueh īca 48 tlahtohcāyōtl. Cuāxōchtia canahpa mictlāmpa īca Canada īhuān Cececpan mictlāmpa, canahpa īcalaquitlāmpa nō Pacifico Huēyātl, īhuān canahpa iquizāyampa Atlántico Huēyātl, in iuhquin canahpa tlāpcopa Ayōllohco Mēxihco, īhuān canahpa huiztlāmpa Mēxihco. Alaska īhuān Pacífico Huēyātl īcampa Tlālhuāctli Hawaii, (Hawaii, Niihau, Kauai, Oahu, Maui, Lanai, Molokai īhuān Kahoolawe).

In tepētl ocachi cuauhtīc[5] Mc Keiley ompa tlalhuactli Alaska īhuān inīc ōme ocachi cuauhtīc nicān Tlālli Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl in Mount Albert īhuān Colorado ipan Rocky Mountains in ompa Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl Ixachitlān, occe tepetl quemeh Mount Shasta ipan Sierra Nevada Californiaco. In tepeyohtic sistema tepetlah Sierra Nevada, tepetlah Apalache, tepetlah Rockies, Sierra Nevada, Sierra Sangre de Cristo, occequin. In ātōyātl ocachi huehca Mississipi, occequin atoyātl quemeh Rio Grande, Hudson, Pecos īhuān Atoyātl Colorado.

Yōlcatiliztli[ticpatlāz]

Nō xiquitta Tlacetilīllahtohcāyōtēcah tōtōmeh quemeh in iztacuāuhtli, tzopilōtl, centzontli, canauhtli, ehēcatōtōlli, zōlli, huehxōlōtl, cuauhchochopitli, huītzilin ahnōzo yōlcah quemeh in temazātl, mazātl, tlācaxōlōtl, tecuanōtl, māpachtli, coyōtl, miztli, techalōtl, cōzamatl, āyōtōchtli, āmiztli, huezacotl, tōchtli, āhuitzotl, ocomiztli īhuān cipactli, cuēchcoātl, cueyatl, tamazolin, cōātl, āzcatl, pāpālōtl, pipiyolli, zāyōlin, colotl, xīcohtli, chapōlin, occequīntīn. Nīcan tlacatiyan cah occequin yolcah ihuicpa Europan quemeh in cahuāyoh, cuācuahueh, pitzotl, ichcatl occequintin.

Cuauhtēmallān īxeliuhca[ticpatlāz]

Cuauhtēmallān īxeliuhca
GuatemalaProvs.PNG
Departamento Chānehqueh Tlaīxpayōtl Tēcuacān
Cuauhtēmallān Tlācatlahtohcāyōtl 12,728,111 108,890 Āltepētl Cuauhtēmallān
1. Alta Verapaz 776,246 8,686 Cobán
2. Baja Verapaz 215,915 3,124 Salamá
3. Chīmaltēnanco 446,133 1,979 Chīmaltēnanco
4. Chiquimollān 302,485 2,376 Chiquimollān
5. Petén 366,735 35,854 Flores
6. El Progreso 139,490 1,922 Huāxātōyāc
7. Quiché 655,510 8,378 Santa Cruz del Quiché
8. Itzcuintlān 119,897 4,384 Itzcuintlān
9. Cuauhtēmallān 2,538,227 2,126 Āltepētl Cuauhtēmallān
10. Āhuēhuētēnanco 846,544 7,400 Āhuēhuētēnanco
11. Izabal 314,306 9,038 Puerto Barrios
12. Xālāpan 242,926 2,063 Xālāpan
13. Xōchiāpan 389,085 3,216 Xōchiāpan
14. Quetzaltenānco 503,857 1,951 Quetzaltenānco
15. Retalhuleu 241,411 1,856 Retalhuleu
16. Zacatepēc 248,019 465 Huehcāuh Cuauhtēmallān
17. San Marcos 794.951 3,791 San Marcos
18. Santa Rosa 301,370 2,955 Cuilāpan
19. Sololá 307,661 1,061 Sololá
20. Xōchitepēc 403,945 2,510 Mazātēnanco
21. Totōnicāpan 339,254 1,061 Totōnicāpan
22. Zacaāpan 200,167 2,690 Zacāpan
Cuauhtemallan.jpg

Tzonhuiliztli calāmpa[ticpatlāz]

Commons-logo.svg
Huiquimedia Commons quipiya mēdiah
Guatemala ītechcopa.


Mēyalli[ticpatlāz]

CHĪMALPAHIN, Cuāuhtlehuanitzin; LOCKHART, James; SHROEDER, Susan īhuān NAMALA, Doris. Annals of his time. Stanford University Press, 2006. (Inglatlahtōlli - Nāhuatlahtōlli)
CHĪMALPAHIN, Cuāuhtlehuanitzin. Las ocho relaciones y el memorial de Colhuacan. (Caxtillāntlahtōlli - Nāhuatlahtōlli)
  1. [1]
  2. Nemachiyōtīlli:Cita web
  3. http://siteresources.worldbank.org/DATASTATISTICS/Resources/GDP_PPP.pdf
  4. http://siteresources.worldbank.org/DATASTATISTICS/Resources/POP.pdf
  5. Quihtōznequi alto