Xipe-Totec
Anahuatl iteouh, zapoteca in huel inteouh catca; noihuan mihtoa itech pohui yopimeh, itlan tlahtohcayotl Guerrero. In itequiuh pohuia, in ixcoyan itlachihual, in ineixcahuil, ic temotlaya ic texoxaya, yehhuatl quitemacaya in totomoniliztli, pahpalaniliztli, zazahuatiliztli, ixcocoliztli, ixchichitinaliztli, ixtenpipixquiliztli, ixtamazolicihuiztli, ixnacapachihuiliztli, ixayauhpachihuiliztli, ixhuahuacihuiztli, ixtotolicihuiztli, ixtezcaicihuiztli.
In aquin ipan mochihuaya in cocoliztli toquichtin, ihuicpa monehtoltiaya, ihuicpa mihtoaya: “inic onmaquiz in iyehuayo, inic itlan aquiz, in ihcuac ilhuiquixtililo”; inin motocayotia tlacaxipehualiztli. Tlapainaltiayah, tetocayah, miequintin momanayah, mochintin ehuayotihuih, chichiyahuatihuih, chichipicatihuih, tzotzotlantihuih in tetocah, inic motlamauhtiliayah.
Quin nehcaliltiayah, quinnamiquih intiyacahuan, tlapepentin, tlatzonantin. Ihuan in ixquichtin zan papaquinih, in mihihuintiah, tlatlamatih, moquichnequih, moquichnehnequih, ahmiquizmauhqueh teca momotlanih, yaotlahueliloqueh. Oncan moyehyecoayah, moyaomamachtiayah, in iuh mihcalizqueh yaopan. Ompa mocahuayah in canin mihtoaya totecco.
Auh in totectin niman ye ic nohhuiyan tepan cahcalaquih, notlahtlaehuah, zapoicpalpan tlalilo quimocholcozcatia, quinxochineapanaltia, quimicpacxochitia, quintlahuantia. Auh intla acah cihuatl, totomonia, ixcocoyeya, niman quihtoa: “ma nictlamaniliz in totec ihcuac quiza tlacaxipehualiztli.
In inechihchihual, mizolnechimaleh, tenmaxaltic oltica, iyopitzon contlalitihcac maxaliuhqui, conmaquitihcac tlacayehuatl, iyehuayo malli, tzonchayahualeh, teocuitlanacocheh, zapocueyeh, tzitzileh, ichimal tlauhtehuilacachiuhqui, chicahuaztli in imac ihcac.
XIPPE ICUIC TOTEC YOHUALLAHUANA
Yohualli tlahuana,
¿iz tleica timonehnequia?
Xiyaqui motlatia
teocuitlaquemitl xicmoquentiquetl. Ohuiya
Noteohua chalchimmama
tlacoapana itemoya oyi
quetzallahuehuetl ayi
quetzalxiuhcoatl
nechiya iquin ocauhquetl. Ohuiya
Ma niyahuiya niya niya polihuiz
ni Yohuatzin
chalchiuhtlah noyollo
ateocuitlatl nocon ya ittaz
noyol cehuizqui
tlacatl achtoquetl tlacuahuaya
otlacatqui yaotlahtoquetl. Ohuiya
Noteohua Centlacoxaya
ilihuizonoa
Ni Yohuatzin
motepeyocpa
mitz hual itta moteouh
Noyol cehuizqui
in tlacatl achtoquetl tlacuahuaya
otlacatqui yaotlahtoquetl. Ohuiya
Amoxtin
- Sahagún, Fray Bernardino de. (2006). Historia General de las cosas de la Nueva España. "Colección sepan cuantos...". Editorial Porrúa. México, D.F., México 1985. ISBN 970-07-6492-3