Xochitl
Xochitl (caxtillantlahtolcopa Flor) itoca tlamantli cuauhcopa.
Xochitechcopa
Tlein xoxohuic cahqui ichin tlalticpactli, tiquin tocayotia cuahuimeh, xihuitl, zacatl, ihuan cequime mo miahtia ican tlein itoca toctzintli. Inon toctli panquiza ichin xochitl. Tlein xoxohuic quipiya xochitl axcan quilia magnoliofitas. Xochitl tictocayotia ce tlamantli mozcaltia ichin xiuhmeh, canin motemaca tlein itoca mihtiliztli.
Cemmelahualiztli[1]
Ca icecniquizaliz[2] in xochitl ic mocopina in tlanelhuayotl xinachtlanelhuayotl. Ca nechihualiztli ic tlanechicoliztli izhuatl yeh iuhqui mocuepa oc yeh cencah oc yeh ahmo miyac.
Zan ica in xochitl tlatoquillotihticah ic tziquiquiyotl (pedúnculo), in mopatlahua itlatzacuiticayo iuh mochihuaz in xochitlalilli (receptáculo) in canin tlatlalihtihcac nepapan cecniquizaliztli. Ipan tziquiquiyotl achtza motta izhuapil in itoca tziquizhuatl (brácteas) in ichihchiuhcayo ca quipachoa ain xochitl. Inin tziquizhuatl zan ica onoca huel cualneci in zan nehhuiyan xochitl, in ye iuh motta ipan in bugambilia, in canauhxochitl ihuan in cuetlaxochitl.
Cequi xochitl monetechtlalia iuhqui tlaolololli ihuan quipiya in ixconexiliztli zan ce xochitl. Inexcuitil on, in coctelxochitl, in cocoxochitl ihuan in crisantema.
Ipan xochitlalilli cah in xochicecniquizaliztli mani yahualiuhqui ihticpa netocayotilo malacachohqui[3] ihuan ca nahui: in xochicomatl, in xochicopilli, in xochitepolli ihuan in xochitepilli.[4]
Quichiuhticah in xochicomatl ic xoxoctic tlacotonyotl netocayotilo xochicontlacotonyotl.[5] Quemmanyan -ma tel- in tlapalloh xochicomatl. Hueliz monosépalo ahnozo polisépalo.[6]
Quichiuhticah in xochicopilli ic nepapan tlapaltlacotonyotl netocayotilo xochizhuatl. hueliz cexochizhuatl ahnozo miyacxochizhuatl.
In xochicomatl ihuan in xochicopilli ca xochiquimiliuhcayotl auh itlamaniliz ic quipachoz in xochitepolli ihuan in xochitepilli, in teyacatih cecniquizaliztli itech xochitl.
Ca xochitepolli in oquichxochitl itlacopinalizcecniquizaliz, tlachiuhticah ic xochitepilolli[7] (ca iuhqui tepolli). Cecen xochitepilolli quipiya ce itetepontepilol (filamento) ihuan ce icua in antera itoca, ipan antera quipiya ome xiquipiltontli in canin mochihua in xochitextli (polen). In ome xiquipiltontli tlatoquillotihtihcac ic ce amatlacotonyopilli[8] netenehualo conectivo.
Ca xochitepilli in zihuaxochitl itlacopinalizcecniquizaliz, tlachiuhticah ic achtapayolchiuhqui,[9] in tziquicomoltemimilli[10] ihuan in xochitexcelilli.[11] Ihtic achtapayolchiuhqui mantoc in achtapayolli (óvulos), inin zatepan yez in achtli.
Oc no xiquitta
Tlahtolcaquiliztiloni
- ↑ Inin tlahcuilolli tlatzinichotilli ipan amoxtli "Botánica", oquihcuilo in hueyi temachtiani Maximino Martínez ipan 1934
- ↑ In tlahtolli cecniquizaliztli quinezcayotia parte nozo fragmento (Remi Simeon), ahzo peculiaridad, atributos nozo rasgos; zan nican órganos, iuhqui quitlahtolcuepa in Alfredo López Austin ipan amoxtli "Cuerpo Humano e Idelogía" UNAM, 1992. Remi Simeon tlahtolcuepa in tlahtolli eltzacuilhuaztli ica caxtillantlahtolli in iuh órgano, entraña, víscera glándula nozo cuerpo. Itzintiliz huitz itech in tlahtolli tzacuilhuaztli ca quihtoznequi sombrilla nozo protector ica españatlahtolli (Remi Simeon, Diccionario de la Lengua Náhuatl o Mexicana, amoxchihualoyan Siglo XXI, ixtli 148, amoxchihualiztli inic 1988)
- ↑ quihtoznequi verticilo
- ↑ el cáliz, la corola, el androceo y el gineceo
- ↑ In tlahtolli xochicontlacotonyotl tlahtolcueptli ica españatlahtolli itech nahuatlahtolli quihtoznequi sépalos
- ↑ Hueli mihtoz: cexochicontlacotonyotl ihuan miyacxochicontlacotonyotl
- ↑ quihtoznequi estambre(s)
- ↑ amatlacotonyotl = lámina, amatlacotonyopil = láminita
- ↑ quihtoznequi ovario
- ↑ quihtoznequi estilo
- ↑ Xochitexcelilli quinezcayotia estigma ica caxtillantlahtolli