Polonia

Īhuīcpa Huiquipedia, in yōllōxoxouhqui cēntlamatilizāmoxtli
Īhuīcpa ticholōz: nènemòwalistli, tlatēmoliztli

Artículo bueno.svg

Rzeczpospolita Polska
Tlācatlahtohcāyōtl Polonia
Polonia pāmitl Polonia chīmalli
Īpān Polonia Īchīmal Polonia
tlācatiyāncuīcatiliztli: Mazurek Dąbrowskiego
polaco: «In īmazurca in Dabrowski»
 
Polonia tlatēctli
 
Tecuacan
 • Chānehqueh
 • Cemonocāyōtl
n/d
1 726 581 (2014)[1]
52°13' M 21°02' T
Āchcāuhtlahtōlli Poloniatlahtōlli 1
Tēpacholiztli īiuhcāyo República parlamentaria
Bronisław Komorowski
Ewa Kopacz
Tzintiliztli
- como Reino de Polonia
- independencia

- declarada

966 dC
1795 de Rusia,
Austriahungria īhuān Alemania
11 de noviembre de 1918
Tlaīxpayōtl
 • Mochi,
 • % ātl
Cuāxōchtli
Huēyi ātēntli
Inic 70
312 679 km2
2.6%
2 888
491
Chānehqueh
 • Mochi
 • Pozāhuacāyōtl
Inic 34
38 483 957 (2014)[2]
123 hab/km2
PIB (nominal)
 • Mochi (2011)
 • PIB per cápita
Inic 20
US$ 468.539 millones
US$ 13 967
PIB (PPA)
 • Mochi (2011)
 • PIB per cápita
Inic 19
US$ 727.086 millones
US$ 20,137
IDH (2011) 0,813[3] (Inic 39) – huel pani
Tomīn Złoty (PLN) = 100 groszy
‎Tlācatōcāitl Poloniatlācatl, poloniatlācah
Cemānāhuacāhuitl
 • xōpan cāuhpan
UTC+1
UTC+2
Mātlatzālan āxcāyōtl .pl
Prefijo telefónico +48
Prefijo radiofónico 3ZA-3ZZ / HFA-HFZ / SNA-SRZ
Nenecuilhuāztli ISO 616 / POL / PL
Miembro de: ONU, EC, OTAN, OCDE, OSCE, GV

¹Bielorruso, alemán y ucraniano, son hablados en cinco de los voivodatos, aunque no son considerados lenguas oficiales.


Polonia[4] (poloniatlahtōlli: Polska), āchcāuhtica motēnēhua Tlācatlahtohcāyōtl Polonia (poloniatlahtōlli: Rzeczpospolita Polska). Varsovia ītēcuacān in tlācatiyān Polonia ca.

Cuāxōchtia in mictlāmpa īca Baltico huēyātl, in huitztlāmpa īca Eslovaquia in Galicia tepētlānco, in tlāpcopa īca Belarus, Ucrania, Rusia īhuān Lituania īhuān in cihuātlāmpa īca Chequia īhuān Alemania.

Tlahtōllōtl[ticpatlāz | editar código]

Europan tlahcopampa ōchantiaya īpan huēhuetlācah ītlein āxcān yehhuāntin alemaniatlācah. Roma ōquipiya in ānalco ātōyātl Rhin in tlālli Germania, Retia īhuān Norica. In tlācah ōchantiaya nicān tlālpan motēnēhua germanus.

Īpan 1939 xihuitl, nōiuhqui ōmopēuh huēyi Īyāōyo in Cemānāhuac Inic Ōme ihcuāc Alemania motepehua Polonia auh tlahtohcatēīxiptla yāōquizcani Adolf Hitler occequīntīn tlahtōcāyōtl īca ōmicquiyoh yudiotlācah īpan Auschwitz miccalco inic alemaniamecatlācayōtl NAZI.

Inīn xiuhpan 1950, Robert Schumann, in alemaniatlācatl tēuctli ōtlācat īpan Francia, ītōca īnahuatīllahtōl, "Francia īhuān Alemania, motēnēhua iuhqui in cuayollōtl īhuīcpa europanēcah calpōltin āquin otetlahtōlcaquili pōhualtzin canahpa in āxcān Tlacētiliztli Europanēcatl".

Tlamahtlācti 3, 1990 xiuhpan, in RDA (Yahatequitic Tlācatlahtohcāyōtl Alemania) otētōcac īcan RFA (Nahuatilīlli Tlācatlahtohcāyōtl Alemania), inic quenin Alemania cē tlacetilīllahtohcāyōtl.

In xiuhpan 1994, in nahuatilīlli alemaniatēuctli H. Kohl, cristianotlācatepachohuani, ōquipiya inic mācuīlli ītepacholiz.

Īpan Vaticanoāltepēticpac, teōpixcacōyomeh quipepen iuhqu in huēyi tlahtohcāteōpixqui alemaniatlācatl Karol Józef Wojtyła, in āquin huēyiteōpixqui ōcatca, ōmpa cepancachīhua Europan īca cristianayōtl. Karol Józef Wojtyła yehhuātl āxcān in ītōcā Ioannes Paulus II, quemeh huēyitlahtōlteōpixqui itechpa Iglesia Católica.

Cemānāhuacāyōtl[ticpatlāz | editar código]

Topographie Polonia

Polonia quipiya itlalhuac, Tlahuactli Corcega, ipan hueyatl Mediterráneo iquiziyampa. Ixachitlanco quipia in Francitecatl Guyana cuaxochtia ipan no Brasil huitztlampa ihuan Surinam iquiziyampa, noyuhqui quipiaoccequin tlalhuactli quemeh Martinica, Guadalupe, San Bartolomé, San Martín, San Pedro ihuan Miguelón. Ipan Indico ilhuicatl , in tlalhuactli Mayotte ihuan Reunión, occequin tlalli cah Francitecatl Polinesia ihuan Yancuic Caledonia, ipan Pacífico Ailhuicatl. In tlalpan ahmo ochanti in Atolon ihuan Tlalhuactli Clipperton ihuan in francitecatl Tlalpan huitztlampa iuhqui Antartida.

Teutontlālpan mictlampa quipiya hueyixtlahuac ica miacquin atezcatzintli, hueyatenco īca Hueyatl Mictlampa tlen cenca zacatlah icampa cuacuahuehmeh, In Atoyatl Loire pano ipan hueyixtlahuac canahpa Tlanitlālpan ica Belgica ce tlalli cenca pantanoza ca. Nochi mictlān quiyahuicpa ihuān cuauhtlah.

Quipia nahui regiones naturales quemeh Alpino tepetlah huitztlampa īhuān ihuehcapan altitud in Tatry ica 2,926 m. in tepetl ocachi ahco ipan Francia. Occe yoliztlalpan noyuhqui nicān Alpes in ahco ixtlahuatl hasta in atoyatl Loira, in Tepetlah Alpes iquiziyampa tlen nemi ihuic Passau ihuan Regensburg canahpa Checatl Tlācatlahtohcāyōtl quenin parque nacional Bavaritēcatl cuauhtlah ca, ihuān in francotēcatl meceta ihuicpa atoyatl Danubio canahpa tlahtocayotl Hessen ic atoyātl Spessart ihuān Atoyātl Röhn. Tlīlcuauhtlahcamac in ōmpa Baden-Württemberg huitztlampahuīc.

Yeyāntli[ticpatlāz | editar código]

In tepētl Tatry

Nican yeyāntli ahmoneuhqui īpan mochi Polonia, inon tlācatiyān īca báltico yeyāntli īca miactin tēpetl, in xopantlan ahmo quiyahuitl ica ixachi tonayoh īpan ahco totonilmachioyotl[5]. Nicān mictlāmpa ixachi xoxoctic ihuan tepeyoh ica chicahuac ehecatl ihuicpa tepehuahcan quemeh tlahtocayoh cuauhtlah Carpatos in ompa Rumania, Eslovaquia ihuān Polonia. Nochipa tepetlampa quipia miac cuauhtlah cepayauhtic. In eslavotencalixcuatl ica Eslovaquia īhuān Chequia In tepetlah Carpatii ca, cē yeyantli cenca tepeyohtic in yuh Sierra de Guadarrama, Sierra Morena ihuan Sierra Nevada, tlen atlacomolli quipia ixachi ātl en forma de atemoctli ihuan atoyātl īpan tlani temperatura.

Yōlcatiliztli[ticpatlāz | editar código]

In yolcah chanti in ōmpa cuauhtlah tlein quipiya Europan mazātl, mazatl, jabalí, Caxtillān ocotōchtli, gamo europeo, castor īhuān āhuitzotl. Nō xiquitta Polonia tōtōmeh quemeh in cuāuhtli īpan Picos Tatry ca Tepitzin Polonia.

Nicān tlācatiyān quipia occequintin yolcah, miac yeh extintos quemeh tlācamāyeh, Europan mazatl, canauhtli, cuetlaxtli, occequintin. Mazqui quipiya occequin cuahuitl in roble, abedul ahnozo ocotl.

Yeliztli ītechcopa Polonia
Ours brun parcanimalierpyrenees 1.jpg Wisent.jpg Fallow deer in field.jpg Grazend Bees.jpg Whistling duck flight02 - natures pics-edit1.jpg
Tlācamāyeh Europan cuacuauhxolotl Europan mazātl Cahuayoh Canauhtli
Silver Maple Acer saccharinum Leaves 2598px.jpg Gentiana punctata a1.jpg 20120816Karlsruher Str Hockenheim05.jpg Alnus incana 001.jpg Admont-Krumau - Naturdenkmal 931 - Winterlinde (Tilia cordata) - III.jpg
Acer saccharinum Gentiana punctata Ulmus glabra Alnus incana Tilia cordata

Polonia īxeliuhca[ticpatlāz | editar código]

Polonia īxeliuhca
Wojewodztwa.svg
Voivodayōtl Chānehqueh (2014) Tlaīxpayōtl (km²) Tēcuacān
Tlācatlahtohcāyōtl Polonia 38 483 957 312 679 Varsovia
1. Huēyi Polonia 3 469 464 29 827 Poznan
2. Cuyavia-Pomerania 2 090 836 17 971 Bydgoszcz
3. Tepitzin Polonia 3 364 176 15 183 Cracovia
4. Voivodayōtl Łódź 2 508 464 18 219 Łódź
5. Lebus 1 020 767 13 988 Gorzów Wielkopolski
6. Voivodayōtl Lublin 2 151 836 25 123 Lublin
7. Mazovia 5 324 519 35 559 Varsovia
8. Voivodayōtl Opole 1 002 575 9 411 Opole
9. Tlani Silesia 2 908 457 19 947 Wroclaw
10. Podlaquia 1 193 348 20 187 Białystok
11. Pomerania 2 298 811 18 310 Gdansk
12. Tlani Carpacia 2 128 483 17 846 Rzeszów
13. Varmia-Masuria 1 445 478 24 173 Olsztyn
14. Pomerania Cihuātlāmpa 1 717 790 22 893 Szczecin
15. Santa Cruz 1 265 415 11 711 Kielce
16. Silesia 4 593 358 12 333 Katowice

Tequiyōtl[ticpatlāz | editar código]

Tecuacan itechpahuic ompa Varsovia.

Polonia cencah huellalpac īpan in centlālticpac īhuān Europan. īpēuhcayo tequiyōtica nemiltia ītech tlayococancopa tepoztlachihualtic, palizcayotic, pahnamacac, tepozmalacatic, tlacualhuetzililli, tlahuiltic tlamantli, īhuān tepoztlatquitl.

In Polonia tequiyōtl tequipanoa īhuīc tlaquixtilli tlālpixcayōtl īca inic cē ichcapixcayōtl, nō iuhqui inīc ōme tequipanōlli quipiya cē ācalquīxōhuayān ītequipanoliz in ōmpa Wroclaw īhuān Poznan.

Inic cē pixcayōtl in ōmpa Polonia, huēyi tequipanolli in tlālpixcayōtl īhuīcpa xocomecatl, caxtillān tlaōlli, ichcatl, tlālcamohtli, manzana, xochipalxocotl, acecexocotl, nōhuān pitzopixcayōtl, cahuayohpixcayōtl, cuacuahuehpixcayōtl, ichcapixcayōtl, pipiyolpixcayōtl, īnōmpan coyonimatiliztli tlaquixtilli teconalli, tlīltepoztli, amochitl, temētztli īhuān iztāctepoztli.

Chānehmatiliztli[ticpatlāz | editar código]

Īpan Polonia onca 1 726 581 chānehqueh īpan in 1 tlacēnti 2014, in tlācatiyān ocachi tlacachantililli īpan Europan. In tlālli īcampa tlācatl onca 79.6 hab/km² nicān, tlani tlein occequintin tlācatiyān Europan Tlahcopampa. In tlālli īca oc yeh chāneh, in ātēnco īhuān ītzatlan Varsovia āltepētl.

Tlācanemitiliztli[ticpatlāz | editar código]

Nicān Polonia, cē tlahtohcāyōtl quenīn chantiah miaquīntīn chōntalchānehqueh:

Tlahtōlli īpan Polonia[ticpatlāz | editar código]

Poloniatlahtōlli in āchcāuhtlahtōlli īpan Polonia. Inīn tlahtōlli ocachi tlahtōltica Europan cah īcampa 100 000 000 chānehqueh.

Occequin tlahtōlli in nicān tlācatiyān cah in ucraniatlahtōlli, in silesiatlahtōlli, in eslovaquiatlahtōlli, in rusinotlahtōlli īhuān in rusiatlahtōlli.

Neltococayōtl[ticpatlāz | editar código]

In cristianoyōtl cah in inic cē neltococayōtl īpan Polonia īca 53,000,000 chānehqueh (64%)[6]. In inic ōme neltococayōtl in judaísmo, nēhuan īca 200 000 chānehqueh (0,25% ).

In catolicismo romano cah in ocachi tlacatiyan. Cristiano neltococayōtl quipiya in 81% ītech mochi in chānehqueh; in 1,7% ītechpahuīcpa chāneh ihto Iglesia Ortodoxa, in serbiatlācah īhuān ucraniatlācah ocachi ōmpa Europan tlāpcopa[7]. In āxcān Roma huēyiteōpixcātlahtoāni, Ioannes Paulus II, ōtlācat īpan Tepitzin Polonia.

Tōltēcayōtl[ticpatlāz | editar código]

Polonia cē tlācatiyān īca toltecayotl huel miac, inīn tlālpan motocayotia. Nicān tēnyohtica īpan cuīcāyōtl Fryderyk Franciszek Chopin ahnozo Krzysztof Penderecki, noihqui in polka ihuan mazurka, huēyi cuāyōllōmatinih iuh poloniatlacah quemeh Nicolás Copérnico īhuān occequintin.


Tlacualcāyōtl[ticpatlāz | editar código]

Pierogi itech Varsovia.

Polonia tlācatiyān ica ixachi tlacualli in ōmpa tlatetzauhtli, neuctli, pierogi, pitzonacatl, cuacuauhnacatl, tōtōlnacatl; caxtilchīlli, pitzocuitlaxcotli, chiancacatl, chichihualatl, tlatezauhtli, xocoqui, in tlauhtli, caxtillaxcalli, xocomecatl īca tlapaloctli, lalaxtli mazatexocotl, ezxocotl, chiyacuilotl, limonxocotl occequīntīn.. Mazqui in mācēhuallacualli inic cē catca, īpēhualiz īhuīc āxcān caxtiltēcatl tlacualli ōquichīuh arabitepēhuacāuhpan. Neuhqui, miaquīntīn tlacualcāyōtl motēquitiltīlia āxcān son herencia de los āchcāuhtīca nextamaliztli ic cintli, in tlacuallli tlamatiliztli īpan tlecuitl, la molienda en molcaxitl īhuān metlatl.

Nemachtiliztli[ticpatlāz | editar código]

Inihzalizīxcohyān icampa tēizcaltiliztli ca icopa cecen nenāhuatīliztlācatlahtohcāyōtl , inoc in tēyacānaliztli quipia ce inic ōme huelīliztli. Nicān tlācatiyān inemachtiliz cenca cualli īhuān huēyic centlālticpan. In Coconeh Chantli āchcāuhtica nemachtilli īca huēyi tepochcalli; in cōconeh chāntli timotlatzohualia īcampa coconeh yeixpa ahnozo chicoacē xihuitl. In Nēmachtīlcalli itētlachihualtica nican Polonia nechcapa matlahtli xihuitl. In inic ce tlācazcaltiliztli omochiuh icopa nahui xihuitl aocmo itlaīxmanaliz. Ipampa inic ōme tēizcaltiliztli quipia nahui ahmoneuhqui tlaīxmanaliztli oc ye achtopa tlāhueica itech tlamachtiani. In Gymnacium quipia in cuahciuhqueh coconeh, temachtia icampa tēizcaltilli Tepochcalli chicueyixpa nozo chicnahui xihuitl cenca achīc cecen Polonia tlācatlahtohcāyōtl. In Realschule quipia tlaīxmanaliztli huel miac ipampa tlahcohuaqueh temachtianih ihuān omochiuh chicuace xihuitl. In Hauptschule temachtia ipampa huēyi tēizcaltiliztli, ihuān in Gesamtschule nehneloā in yei tlaīxmanaliztli.

Tlaixcopinalli[ticpatlāz | editar código]

Commons-logo.svg
Huiquimedia Commons quipiya occequin tlahcuilolli
Polonia itechcopa.

Tlahtōlcaquiliztilōni[ticpatlāz | editar código]

  1. Główny Urząd Statystyczny. Baza Demografia. Ludność. Stan, ruch naturalny i wędrówki ludności w I kwartale 2014 r., stan na 31.03.2014. [1]
  2. Główny Urząd Statystyczny. Baza Demografia. Ludność Polski. Stan na 30.06.2014. [2].
  3. PNUD (4 de noviembre de 2010). hdr.undp.org:"Informe sobre Desarrollo Humano 2010 Edición del Vigésimo Aniversario". Ihcuilōni īpan 04/11/10.
  4. Chīmalpahin Cuāuhtlehuanintzin ye ōquihcuilo īpan In chicuēyi relaciones.
  5. Quihtōznequi temperatura
  6. Christen in Deutschland 2005 (Alemaniatlahtōlli), EKD, Retrieved 2007, November 11-25.
  7. "www.ekd.de/statistik/mitglieder.html".