Diferencia entre revisiones de «Tlācatōcāitl»

Ir a la navegación Ir a la búsqueda
p
TepozcuayollotlTlapatlalli: sv:Invånarnamn; cambios triviales
p (TepozcuayollotlTlamahxiltilli: sv:Demonym)
p (TepozcuayollotlTlapatlalli: sv:Invånarnamn; cambios triviales)
In '''Tlācatōcāitl''' [[tōcāyeliztli]] (substantivo) in quitōcā in chānehqueh īpan cē [[tlācatiyān]] ahnozo cē [[āltepētl]]. Īpan nāhauatlahtōlli in tāchcāuh mēyalli quimati inīn tōcāitl [[Chīmalpahin]], [[Horacio Carochi]], [[Bernardino de Sahagún]], [[Alonso de Molina]] īhuān occē.
 
== Nāhuatlācatōcāitl ==
 
In tāchcāuh machiyōtl, in nāhuatlahtōlli chīhua in tlācatōcāitl ic in catyān nāhuatōcaitl.
 
* In quitlami ''-c(o)'' quimocuep ''-catl'', iuhqui: [[Mēxihco]] → mēxih''catl'', [[Metepēc]] → metepē''catl''.
* In quitlami ''-pan'' tlamaxitia ''-ēcatl'', iuhqui: [[Tlacōpan]] → tlacōpan''ēcatl''.
* In quitlami ''-(t)lān'' quimocuep ''-tēcatl'', iuhqui: [[Tepoztlān]] → tepoz''tēcatl'', [[Cholōllān]] → cholol''tēcatl''; occē tlācatōcāitl: [[cuextēcatl]], [[mixtēcatl]], [[tzapotēcatl]].
* In quipix in tzonhuiliztli ''-ti-'' ahmo mocuep, ic in quimochīhua in tlācatōcāitl motlamaxitia ''chāneh'', ''tlācatl'', ''calqui'' ahnozo ''calcatl'', iuhqui: [[Cuauhtitlan]] → Cuauhtitlan ''chāneh'' (tēl ahmo [[Tenōchtitlan]] → tenōch''catl'', tenōch''cah''),
* In quitlami īca ''-yān'' ahmo mocuep, ic in quimochīhua in tlācatōcāitl motlamaxitia ''chāneh'', iuhqui: [[Ātlacuīhuayān]] → Ātlacuīhuayān ''chāneh'' nō ātlacuīhuayān''tlācatl''.
* In quitlami -mān quimocuep ''-mēcatl'', iuhqui: [[Ācolmān]] → ācol''mēcatl'', [[Cōlīmān]] → cōlī''mēcatl''.
* In quitlami -cān hueli mocuep ēyi iuhcāyōtl: quimocuep ''-camēcatl'', ''-catl'' nō tlāza in preposición ''-cān'', iuhqui: [[Tōllohcān]] → tōlloh''camēcatl'', tōlloh''catl'' ahnozo ''tōlloh'', [[Michhuahcān]] → ''michhuah'' ahnozo michhuah''catl''. Occē: [[Mazāhuah]], [[Itzohcah]].
* In zatepan in quitlami ''-(t)lah'' tlamaxitia ''-catl'', iuhqui: [[Mīllah]] → mīllah''catl'', [[Ātlah]] → ātlah''catl'', [[Cuauhtlah]] → cuauhtlah''catl'', yōllōquimatiliztli: ahmo icehuia īca cuauh''tlācatl''.
 
Occē tlācaololli tlācatōcāitl: [[Otompan]] → [[Otomitl]], [[Cuāutinchān]] → cuāutin''chāneh'', [[Acatenoh]] → ?.
 
In quitlami ''-tēcatl'', ''-catl'', ''-ēcatl'', ''-mēcatl'' īhuān ''(-)tlācatl'' plural quimmochihua mocuep in absolutivo-singular ''-tl'' ic in plural ''-h'', iuhqui:
* Tepoztēca''tl'' → tepoztē''cah''
* Mēxihca''tl'' → mēxihca''h''
* Tlacōpanēca''tl'' → tlacōpanēca''h''
* Ācolmēca''tl'' → ācolmēca''h''
* Ātlacuīhuayāntlāca''tl'' → ātlacuīhuayāntlāca''h''
 
In quitlami ''-chāneh'' ahnozo in quipix in ''-huah-'' plural quimmochihua īca in tlamiliztli ''-queh'', iuhqui:
* ''Ātlacuīhuayān chāneh'' → ''Ātlacuīhuayān chānehqueh''
* ''Michhuah'' → ''michhuahqueh''.
 
Occē tlācatōcāitl iuh otomitl, in plural quimmochihua zan mocuep in absolutivo-singular ''-tl'' ic in plural ''-h'': ''otomitl'' → ''otomih''.
 
== Ahmo Nāhuatlācatōcāitl ==
 
In nāhuatlahtōlli tlatequitiltilia ōme machiyōtl: in nāhuatlahtōlli īhuān in caxtillāntlahtōlli.
Ītechpa occē ahmo nāhuatōcāitl in motequitiltia in caxtillāntōcāitl iuhqui in īmachiyōtl [[Horacio Carochi]] īhuān [[Chīmalpahin]], iuhqui:
 
* [[Portugal]] → portugal''lācatl''<ref name="Portugal1"> Horacio Carochi, ōquihcuilo ītechpa in ''portugueses'' iuhqui ''Portugallācà''.</ref><ref name="Portugal2"> Chīmalpahin, ōquihcuilo ītechpa in ''portugues'' iuhqui ''portugal tlacatl'' īhuān in plural ''portuguestin''.</ref>.
* [[Israel]] → israel''lācatl'' <ref name="Israel">Chīmalpahin, ōquihcuilo ītechpa in ''israelitas'' iuhqui ''israellaca''.</ref>.
* [[Japon]] (Xapon) → japon''tlācatl'' ahnozo ''japon chāneh''<ref name="Japon">Chīmalpahin, ōquihcuilo ītechpa in ''japoneses'' iuhqui ''japon tlaca'' nō iuhqui ''japonti'' nō ''chane japon''</ref>.
 
In plural mochihua īca in neneuhqui machiyōtl tlein in nāhuatlācatōcāitl, iuh:
* Portugallāca''tl'' → portugallāca''h''<ref name="Portugal1"/>
* Israellāca''tl'' → israellāca''h''<ref name="Israel"/>
* Japontlāca''tl'' ahnozo ''japon chāneh'' → japontlāca''h'' ahnozo ''japon chānehqueh''<ref name="Japon"/>.
 
 
In inic ōme machiyōtl ahmo neneuhqui ca, tlatequitiltilia in caxtillāntlahtōlli tlācatōcaitl, iuhqui:
 
* [[Alemania]] (Teutontlālpan) → ''aleman''
* [[España]] (Caxtillān) → ''español'' ahnozo ''ixpayol'' (''caxtiltēcatl'')
* [[Inglaterra]] → ''ingles''
* [[Portugal]] → ''portugues''
 
Īpampa in plural, hueli tlatequitiltilia in nāhuatlahtōlli īplural ''-tin'' ahnozo ''meh'' nō in caxtillāntlahtōlli īplural ''-es'', iuhqui:
 
* Aleman → aleman''es''<ref> Chīmalpahin, ōquihcuilo ītechpa in ''aleman(es)'' iuhqui ''alemañis''.</ref>
* Español ahnozo ''ixpayol'' (''caxtiltēcatl'') → español''es'' ahnozo ixpayol''meh''<ref name="ixpayol"/> (caxtiltēca''h'')
* Ingles → ingles''es''<ref>Chīmalpahin, ōquihcuilo ītechpa in ''ingleses'' iuhqui ''ingleses''.</ref>
* Portugues → portugues''tin''<ref name="Portugal2"/>
* Japon → japon''tin''<ref name="Japon"/>
{{Tlahtōlcaquiliztilōni}}
 
== Mēyalli ==
<small>
:BIERHORST, John. ''A Nahuatl-English dictionary and concordance to the Cantares ''. Stanford University Press, 1985. (Inglatlahtōlli - Nāhuatlahtōlli)
[[scn:Noma di l'abbitanti dî cità dâ Sicilia]]
[[simple:Demonym]]
[[sv:DemonymInvånarnamn]]
[[uk:Катойконім]]
[[vec:Nome dei abitanti]]
38 430

ediciones

Nemiliztlahtolpohualamatl