Mexihco

Īhuīcpa Huiquipedia, in yōllōxoxouhqui cēntlamatilizāmoxtli
Ir a la navegación Ir a la búsqueda
             
Huquipedia ihtic nahuatlahtolli

Hueyi calixatl
Inin tlahcuilolli cah yeh oquihcuiloh ipan mexihcatlahtolli.
Ce miccanahuatlahtolli otlahto in ompa huehuehmexihcatlahtohcayotl.

Tepalehuiliztli
Tequiotl
Nahuatiliztli

Mexihco Tlacetililli Tlahtohcayotl
Estados Unidos Mexicanos
Mexihco pamitl Mexihco chimalli
Ipan Mexihco Ichimal Mexihco
Tlacatiyancuicatl:
{{{cemāxcātōcāitl}}} tlatēctli
Tēcuacān
 • Chanehqueh
 • Cemonocāyōtl
Altepetl Mexìco
Coat of arms of Mexico City, Mexico.svg

8 918 653 hab. (2012)
19°26′M 99°08′C
Āchcāuhtlahtōlli Caxtillāntlahtōlli īhuān 67 tlācatiyāntlahtōlli1
Tēpacholiztli īiuhcāyo Tlahtohcātēīxiptlahtini Nenāhuatīliztlācatlahtohcāyōtl
Tlahtohcātēīxiptla Andrés Manuel López Obrador
Tlācaxoxouhcāyōtl
 • Tlatēnquīxtīliztli
 • Tlamiliztli
 • Nemachililiztli
īhuīcpa Caxtillān
16 ic chiucnāhui, 1810
27 ic chiucnāhui, 1821
28 ic mahtlāctli omōme, 1836
Tlaīxpayōtl
 • Mochi,
 • % ātl
Inic 13
n/d
n/d
Cuāxōchtli n/d
Huēyi ātēntli 9 330 km [1]
Chānehqueh
 • Mochi
 • Pozāhuacāyōtl
Inic 10
112 336 538 (INEGI tēpōhualiztli 2010[2])[3]
57 hab/km2
PIB (nominal)
 • Mochi
 • PIB per cápita

USD 1 19 000 millonesAhiuhcāyōtl tēnōnōtzaliztli: Etiqueta <ref> no válida; nombres no válidos, p. ej. demasiados


n/d

PIB (PPA)
 • Mochi
 • PIB per cápita

n/d
n/d
IDH (2020) n/d (Inic 76) – pani
Tomīn Mēxihcatl peso ($, MXN)
‎Tlācatōcāitl Mēxihcatl, -cah
Cemānāhuacāhuitl
 • xōpan cāuhpan
UTC-5 īxquichca UTC-8
UTC-5 īxquichca UTC-7
Mātlatzālan āxcāyōtl .mx
Prefijo telefónico +52
Prefijo radiofónico 4AA-4CZ, 6DA-6JZ, XAA-XIZ
Nenecuilhuāztli ISO 484 / MX / MEX
Cotōncayōtl īpan
TIT, ONU, OCDE, TLCAN, G-20, G-5, APEC, G3, GL, CIN, LC, ABINIA, Celac, OEI, AEC, Pacifico nenōtzaliztli, MIST, UFC, Interpol, CIJEG, Unesco

1 Tlatēcpānal ic 4. īpan in Īpanocayoh Tēnāhuatīlli ītechpa Tlahtōllōtl Tētlapalēhuiliztli in Nicān Tlācah.
2 Macho 3 269 386 km² in Cecniquīzqui Tētlamahmaquiliztli Yeyāntli in tlaīxpayōtl Mēxihco 5 233 761 km² ca.[4]


Mexihco ahnozo Mexihco (huehcauh Mexico) ce tlacatian ipan Cemanahuac.

Tlaltocaitl[xikpatla | xikpatla itsintlan]

In tocaitl Mexihco ipan in huehcauh mexihcah intecuacan,[5] In iuhqui Bernardino de Sahagún tlein mochihua ic Metztli, xictli ihuan -co[6]. Tel ocatcah ehtoliztli ipampa in nahuatlahtolli iiuhcayo ahmo quimacahua in tocaitl ica in tlalilli tlahtolli[7]. Clavijero oquihtoh tlein in tocaitl ocahtca ipal Mexihtli quihtoznequi Huitzilopochtli. In neneuqui amoxpan, Clavijero oquihcuiloh ce tlahtolcaquiliztiloni, yeh oneltocac in tlahtolli oquihtoznec in Metl iyollohco, tel ipal in tlahtolmatiliztli oquiyecoh tlein in tocaitl itech in mexihcah imachcauhteotl. Clavijero oquihcuiloh:

Yo algún tiempo creí que el nombre verdadero era México, que quiere decir en el centro del maguey o la pita, o el aloe mexicano; pero me desengañó el estudio de la historia, y ahora estoy seguro de que México es lo mismo que el lugar de Mexitli o Huitzilopochtli, es decir, el Marte de los Mexicanos, á causa del santuario que en aquel sitio se le construyó.

[8].

Occequintin ihcuiloqueh[xikpatla | xikpatla itsintlan]

Quipia nahui caxtillantlahtolmachiyotl ipampa Mexihco; ic ce México ihuan ic ome Méjico.

  • Alonso de Molina : Mexico
  • Francisco Xavier Clacijero : Mexico
  • Alexis Wimmer: Mēxihco ahnozo Mêxihco
  • Horacio Corochi: Mëxìco

Oc no xiquitta[xikpatla | xikpatla itsintlan]

Neltlahtoliztli[xikpatla | xikpatla itsintlan]

  1. Nemachiyōtīlli:Cita web
  2. Nemachiyōtīlli:Cita web
  3. Nemachiyōtīlli:Cita web
  4. Nemachiyōtīlli:Cita web
  5. CONAPRED Tlahtlaniliztli ipan nochi totlalticpac itechpa ixtlahuelli ipan Mexihco, xihuitl 2010.
  6. ītechpa Metzxico: metz(tli) (luna), xic(tli) īhuān -co (locativo). Sahagún, Historia general....
  7. Karttunen (1983) quihtoa tlein in Sahagún īpipīquiliztli neltzintiliztlahtōltica ahmo tlayōllohmaxiltia ipampa ahmo quinehnehuilia in hueyac /i/ īpan xic- 'xictli', ahmo nō in saltillo achtopa, nō īhuān in quizaliztli quipiya cē ahmo nāhuatīlli iuhquiyōtl -tz- īpan mētz-.
  8. Clavijero, 1844: 74.

Tlahtolcaquiliztiloni[xikpatla | xikpatla itsintlan]


Occe necuanamictiliztli[xikpatla | xikpatla itsintlan]