Huehxolotl

Īhuīcpa Huiquipedia, in yōllōxoxouhqui cēntlamatilizāmoxtli
Ir a la navegación Ir a la búsqueda
               
Huehxolotl
Meleagris gallopavo
Tlamatilizneneuhcāyōtl
Yoliztlahtocayotl: Yolcatl
Conemecayotl: Chordata
Tlamaniztli: Totomeh
Tenahuatiliztli: Totolmeh
Cenyeliztli: Meleagrididae
Gray, 1840
Neneuhcāyōtl: Meleagris
Linnaeus, 1758
Especies

Meleagris ocellata

Huehxolotl (Latintlahtolli: Meleagris), ce ioquichtic totolin. Huehxolomeh ce tototl itechpahuic totolin icenyeliz. Ce tototl motenehua huehxolotl nozo totolin chanti ompa America Mictlampa, in tlacatl totolpixca ipan ohcequin tlacatiyan ompa centlacticpac,[1] noyuhqui occe totolin, itoca xiuhpalhuehxolotl, ce tototl chanti ompa Yucatan tlalyacatl huan Petén cuauhtlahtli. Tlacameh huehxolomeh tlacuah inaca ihuan itotoltehuan, inon totolin ca ica macehualtlacatl itechcopa achtocahuitl iuhquinmah tlapixcayotl ipan ichan.

Tocayotl[xikpatla | xikpatla itsintlan]

In tlahtolli huala itechpahuic huehcauh nahuatlahtolli huexolotl quiza ipan: nahuatlahtocopa hueyi, nican inelhuayo pehua ica hueh- huan anca nahuatlahtolli xolotl tlen ipehualiz -xolotl huala itzatlan in xolotl. Occe tocayotl, totolin, cocono huan xolo. Occe itoca palach ompa Cuextecapan, ce cuextecatlahtolcopa palats, ipan Cozcatlan itoca chumpipi, ce pipillahtolli huan Veracruz tepehuahcan, nahuatlahtolcopa Huechoh nozo wechoj.

Occe tlahtolli[xikpatla | xikpatla itsintlan]

Inacayo[xikpatla | xikpatla itsintlan]

Huehxolotl, in oquichtotolin.

Huexolotl in oquichtli, motenehua totolin icihua. Momatqui nemi ihcuac otlacat intlah itechcopa totoltetl.[tyml. 1] Yeppan ic ome ixtelolohtli, chichiltic nozo yauhtic zahuatzontecomatl, quipiya ce yacatzolli ihuan hueyic cocoquechnacayotl no chichiltic tzotzocatl; ome acaxotl, quipia eyi xopilli ihuan yacaxotl. Quipia ome aztli, nochi inacayo tlapotonilli ihuan ehecacehuazcuitlapilli cenca tlapotoniltic.

Itlacual[xikpatla | xikpatla itsintlan]

Itotolte Huehxolotl.

Huehxolotl tlacua xinachtli, xihuitl, xochihcualli (avellana, baya, piñones), ihuan ocuilin. imotlacua noyuhqui icampa tlalocuilin. Ipan pixcayotl no tlacachantli, inin totoltzin onili atl, tlacua cinxinachtli, xihuitl ihuan ocuilmeh. Huehxolotl tlacua , xihuitl, bellota ihuan ocuilin.

Iyoliz[xikpatla | xikpatla itsintlan]

Miac xihuitl achpocan, ipan tlalli tlen campa itztoyan huecauh totolmeh onenemi ipan cuauhtlah ihuan ixtlahuahcan, in anqui macehualtlacatl otlahtlamac totomeh ipampa tlacualli, zantepan yehuatl nemiltiliaya piomeh huan tlanacayotiaya tomahuac huehxolomeh. Mexicah onamacaqueh ipan tianquiztli in huehxolomeh ihuan cihuatotoltin.

Ihcuac europanecah oacicoh ompa America tlalli, macehuallacameh quipiayah tlapiyaltin, in huehxolotl ce hueyi tototl ipampa tlacualli. Hernán Cortés oquinocuepca canahpa Caxtillan ipampa Hueytlahtoani Carlos, quipiaya iacalhuan huehxolomeh, quemeh ce rareza itech yancuic tlalli, yehuatl quitoznequi Las Indias.

Cihuatototlin[xikpatla | xikpatla itsintlan]

Cihuatotolin cuauhcopa.

Huehxolotl in oquichtli, quitoznequi totolin icihua nozo cihuatotolin. Momatqui nemi ihcuac otlacat intlah itechcopa totoltetl cuauhcopa. Yeppan ic ome ixtelolohtli, chichiltic nozo yauhtic zahuatzontecomatl; ome acaxotl, quipiya yeyi xopilmeh ihuan espolón.

Tequichihualiztli[xikpatla | xikpatla itsintlan]

Huehxolotl ipan mixtecaamoxtli itequichihualiz.

Inin totoltzin no huehxolomeh, ma teyolahcocui in macehualtlacameh; mixtecah ihcuiloa huehxolomeh ipan amatl, ihtlacuilo ihtlah amoxtli itech teoyotl moihtoa Chalchiuhtotolin, ce teotzin ica huehxolotl inacayo.

Macehualmeh tlachihua icopilhuan ica huehxolotl iahtlapal ipampa apacheh, corah, huitzolmeh, raramurih, yaquih, yoemeh, pimah, o'odhameh, comanchemeh, occequin.

Tlacualiztli[xikpatla | xikpatla itsintlan]

Tlacameh tlacua totolnacatl quemeh tlacualiztli ipampa in Tlahtohcayotl in Cepanca itech ilhuitl motoca Thanksgiving day inglestlahtolcopa, noihqui ipan Navidad ipan mochintin Tlalticpac.

Ipan Mexico tlalli itlacualiz, in metzhuehxolotl ica tlemolli, ce tlacualli ompa Puebla, Tlaxcallan, Altepetl Mexico, Morelos, Mexico huan Hidalgo. Noyuhqui mochi tlacualiztli ipan Mexico quipiya totoltetl.

Mecayotl[xikpatla | xikpatla itsintlan]

Icenyeliz in totoltin.

Cenyeliztli[xikpatla | xikpatla itsintlan]

Quipiya chicuace totoltin itech Meleagris:[2][3]

Tlaixcopinalli[xikpatla | xikpatla itsintlan]

No xiquitta[xikpatla | xikpatla itsintlan]

Toquiliztequitl[xikpatla | xikpatla itsintlan]

  1. Naturalista, CONABIO; 6 metztli agosto itech 2022 xiuitl. (caxtillantlahtolcopa)
  2. Clements, J. F. 2007. The Clements Checklist of Birds of the World, 6th Edition. Cornell University Press. Downloadable from Cornell Lab of Ornithology
  3. Nemachiyōtīlli:Cita web

Tlahtolcaquiliztiloni[xikpatla | xikpatla itsintlan]

  1. Cholollan nahuatlahtolcopa quihtoznequi huevo de pavo.

Occe necuazaloliztli[xikpatla | xikpatla itsintlan]


Totomeh
Cenyeliztli
Canauhtli | Cuauhtli | Totolin

Totomeh
AcacalotlAcoyotlAcxoyatototlAlotlAtotolinAtototlCacalotlCentzontlahtolehCochotlCoxolihtliCozcacuauhtliCuanacatlCuicuitzcatlHuehxolotlItzcuauhtliPicicihtliQuecholliQuetzalhuehxolotlQuetzaltototlTecolotlTecuantotolinTlacaquecholliTlalalacatlTlecuauhtliTohtliTotomichinToznenetlTzopilocuauhtliTzopilotlXiuhpalhuehxolotlXochitenacatlZanatlZolcanauhtliZolin