Cuauhtemallan

Īhuīcpa Huiquipedia, in yōllōxoxouhqui cēntlamatilizāmoxtli
Ir a la navegación Ir a la búsqueda
Kwajtemalan  
República de Guatemala
Tlācatlahtohcāyōtl Cuauhtēmallān
Cuauhtēmallān pāmitl Cuauhtēmallān chīmalli
Īpān Cuauhtēmallān Īchīmal Cuauhtēmallān
Tlācatiyāncuīcatiliztli: Cuauhtēmallān tlācatiyāncuīcaliztli
Cuauhtēmallān tlatēctli
Tēcuacān
 • Chānehqueh
 • Cemonocāyōtl
Āltepētl Cuauhtēmallān
Escudo de Armas de la Ciudad de Guatemala.svg

8 918 653 hab. (2012)
14°38' M 90°33' C
Āchcāuhtlahtōlli Caxtillāntlahtōlli1
Tēpacholiztli īiuhcāyo Tlahtohcātēīxiptlahtini tlācatlahtohcāyōtl
Tlahtohcātēīxiptla
Vicepresidente
Jimmy Morales
Jafeth Cabrera Franco
Tlācaxoxouhcāyōtl
 • In Āyilizāmatl Tōcāihcuilōliztli
 • In ic cē Nāhuatīllālīliztli
īhuīcpa Caxtillān
15 ic chiucnāhui, 1821

11 ic mahtlāctli, 1825
Tlaīxpayōtl
 • Mochi,
 • % ātl
Inic 106
108889[1]​² km2
0.4%
Cuāxōchtli 1687 km. 956 km. in mictlāncihuātlāmpa īca Mēxihco, 203.38 km. in huitzlāntlapcopa īca Honduras īhuān El Salvador.[2]
Huēyi ātēntli 400 km
Chānehqueh
 • Mochi
 • Pozāhuacāyōtl
Inic 66
17 613 245 (2019)[3]
152.6

US$ 82 758 millones[4] hab/km2

PIB (nominal)
 • Mochi (2019)
 • PIB per cápita
Inic 68
n/d
US$ 4 698[3]
PIB (PPA)
 • Mochi (2019)
 • PIB per cápita
Inic 75
US$ 153 433 millones[3]
US$ 8 711[3]
IDH (2018) 0.650[5] (Inic 74) – nepantlahtli
Tomīn Quetzal (Q, GTQ)
‎Tlācatōcāitl Cuauhtēmaltēcatl, -cah
Cemānāhuacāhuitl
 • xōpan cāuhpan
UTC-5 īxquichca UTC-6
Ahmo quinemītia
Mātlatzālan āxcāyōtl .gt
Prefijo telefónico +502
Prefijo radiofónico TGA-TGZ, TDA-TDZ
Nenecuilhuāztli ISO 320 / GTM / GT
Cotōncayōtl īpan: ONU, OEA, OIM, SICA, MCCA, CEPAL, OEI, ASALE, Parlacen, GL, Río tlaolōlōlli

1 Tlatēcpānalli ic 143.- Āchcāuh tlahtōlli. In āchcāuh tlahtōlli Cuauhtēmallān in caxtillāntlahtōlli. In tētlahtōlhuān quichīhuah in tlācatiyān nemiliztli ītlatquicāyo.
2 cempōhua 11 030 km² ītechpa Belice, mochi in Cuauhtēmaltēcatlālli ītlaīxpayo ahcizquia in 119 919 km².


Cuauhtēmallān[kʷawteːˈmallaːn] (caxtillāntlahtōlcopa: Guatemala /gwateˈmala/ , mayatlahtōlli: Kujatemalja’) īāchcāuhtōca Tlācatlahtohcāyōtl Cuauhtēmallān (caxtillāntlahtōlcopa: República de Guatemala), tlācatiyān tlatēctli Tlahco Ixachitlān, īpan in mictlāncihuātlāmpa, in huēyi īnemiliz ōquichīuhqueh in mayacāyōtl īhuān in visorreynoyōtl; no quipiya in tlapanahuia in ic huēyi āltepētl in Tlahco Ixachitlān, ītēcuacān in Āltepētl Cuauhtēmallān, tlapanahuia in ic chāntīlo tlācatiyān Tlahco Ixachitlān īca ocachi 17 millones chānehqueh.[6]

In mānel ītlāl achi moman, quipiya nepapan immanyōtl, īpal tepētic ītlaīxpayo Cuauhtēmallān, yeh in huāllauh in huēyāīxmaniliztli īxquichca 4220 huēyāīxmanilizpan.[7] Inōn mochīhua penpapan chānchictlapāntli iuhqui in mangletlah in tlacuechahuayān īpan in Pacifico īxquicha in mixxoh cuauhtlah in huehcapan tēpetl. Cuāxōchnāmiqui in cīhuatlāmpa īhuān in michtlāmpa īca Mēxihco, in tlāpcopa īca Belice, in Honduras Āyōllohco (Caribe Huēyātl) īhuān Honduras, in huitztlāntlāpcopa īca El Salvador, īhuān in huitztlāmpa īca in Pacifico Ilhuicaātl. in tlācatiyān quipiya 108 889 km².[1] Ītēcuacān in Āltepētl Cuauhtēmallān ca, īāchcāuhtōca «Yancuīc Cuauhtēmallān In Huehcapanihuiliztli». In āchcāuhtlahtōlli in caxtillāntlahtōlli ca, mānel oncah ōmpōhuallī omōme mayatlahtōlli, in xincatlahtōlli īhuān in garifunatlahtōlli, inihqueh ōn tlahtōlli mati machiah ohuitipolihuizqueh, inīn motlahtōa in tlālxeliuhcāyōpan Izabal.[6] In āxcān Cuauhtēmallān tlālli, quichīhua Ixachitlānnepantlah, in īpan īhuān occān mochīuhqueh un mayacāyōtl īhuān in ōlmēcayōtl. Zatepan in tēpolōliztli ōquichīuh cē cotōncāyōtl īpan in Yancuīc Caxtillān Tlahtohcātēīxiptlahyōtl iuhqui yāōquīzcayacāncāyōtl. Quin ītlācaxoxouhcāyo īhuīcpa Caxtillān īpan 1821, xiuhpan in ōmochīuh un Tlahtohcāyōtl Cuauhtēmallān, ōquichīuh cē cotōncāyōtl īpan in Ic Cē Mēxihcatl Emperadoryōtl in iuhqui īpan in Tlahco Ixachitlān Nenāhuatīliztlācatlahtohcāyōtl; ōcatcah īpan 1847 ihcuac ōmotlalih in āxcˉn tlācatlahtohcāyōtl īhuān ihcuān in tlācatiyān ōquinhualmācāuh īcuāxōchnāmicuān īhuān ōtlahtohcātētītlan īca cequintin huelitini in cemānāhuac. Zatepan in tlacuitlatlāzalli tlapahpatlaliztli īpan 1871 ōmotlalihqueh miec tēpolohtēpacholiztli ahmo tlācatēpachōliztic, īxquichca 1944 in ōmochīuh in Tēahcomanaliztli Cuauhtēmallān īpan 1944. Inīn tēahcomanaliztli ōmoman īxquichca 1954, in xiuhpan tlācatiyān tlapahpatlaliztli tlaōliniliztli ōquitlahtohcātih īhuān ōquinehuilānhuih āltepēhuahyāōyōtl, no motēnēhua "in yāōchihchīuhqui tēīxnāmiquiliztli tlahtic Cuauhtēmallān", ōmochīuh īpan 1960 īxquichca 1996 ihcuac in ītēpachōliz Álvaro Arzu.

Ca ye in mācuilpōhualxiuhpan XXI, ōmotlalih zazan quēnin yeni tētlamahmaquilizzōtl, in quichīhua in ic nāhui tētlamahmaquiliztli in Latinixachitlān.[8] Tēl, in netolīniliztli īhuān in ahmo nehneuhcāyōtl īxmaniliztli oc huehcapan,[9] oc tlapanahuia ihcuac ōmotōcāihcuiloh in yōcoxcānemiliztli tlanemilīliztli īpan 1996.[10][11]

Catyāntōcāitl[Ticpatlaz | Ticpatlaz itzintiliz]

In tōcāitl Cuauhtemallan īpal in nāhuatlahtōllli Cuauhtēmalli īhuān -tlān. In tlaxcaltēcah ōquinhuihhuīcaqueh in caxtiltēcah, ōquintlahtōlcuepqueh miec catyāntōcāitl, in ic hueli huāllauh īpampa in tlahtōlcuepaliztli in cuauhtēmaltēcatlahtōlli Kaqchequelab,[12] in cānin käq quihtōznequi tlāpaltic, che’ quihtōznequi cuahuitl quichīhuah kaqache’ ahnozo kaqche’ quihtōznequi tlāpaltic cuahuitl īhuān in sufijo -[k]el, -yōtl ahnozo tlācatl, īca in plural a[b] quihtōznequi tlāpaltic cuahuitll tlācah. Nō hueli huāllauh īpampa in āltēpetl ītōca Chi Iximche’ in cānin Chi ca -tlān, Ixim quihtōznequi tlaōlli īhuān che’, cuahuitl, in Iximche’ ca in tlahtlacōcuahuitl, in ōmocennāhuaihtoh iuhqui Cuauhtēmallān.[13]

Tlalcemanahuayotl[Ticpatlaz | Ticpatlaz itzintiliz]

Huehcapatlahtolyotl[Ticpatlaz | Ticpatlaz itzintiliz]

Cuauhtēmallān īxeliuhca[Ticpatlaz | Ticpatlaz itzintiliz]

Cuauhtēmallān īxeliuhca
GuatemalaProvs.PNG
Tlālxeliuhcāyōtl Chānehqueh Tlaīxpayōtl Tēcuacān
Tlācatlahtohcāyōtl Cuauhtēmallān 17 613 245 108 889 Āltepētl Cuauhtēmallān
1. Pani Verapaz 1 112 781 8 686 Cobán
2. Tlani Verapaz 270 521 3 124 Salamá
3. Chīmaltenānco 666 938 1 979 Chīmaltenānco
4. Chiquimollān 370 891 2 376 Chiquimollān
5. Petén 638 296 35 854 Flores
6. Huāxātōyāc 158 092 1 922 Huāxātōyāc
7. Quché 953 027 8 378 Santa Cruz del Quiché
8. Itzcuintlān 701 016 4 386 Itzcuintlān
9. Cuauhtēmallān 2 541 581 2 126 Āltepētl Cuauhtēmallān
10. Āhuēhuētenānco 1 143 887 7 400 Āhuēhuētenānco
11. Izabal 413 399 9 038 Puerto Barrios
12. Xālāpan 318 420 2 063 Xālāpan
13. Xōchiāpan 436 076 3 216 Xōchiāpan
14. Quetzaltenānco 789 358 1 953 Quetzaltenānco
15. Retalhuleu 304 168 1 856 Retalhuleu
16. Zacatepēc 248 019 465 Huehcāuh Cuauhtēmallān
17. San Marcos 1 019 719 3 791 San Marcos
18. Santa Rosa 346 590 2 955 Cuilāpan
19. Sololá 437 145 1 061 Sololá
20. Xōchitepēc 516 467 2 510 Mazātenānco
21. Totōnicāpan 476 369 1 061 Totōnicāpan
22. Zacaāpan 221 646 2 690 Zacāpan

Cequin tlatilantli[Ticpatlaz | Ticpatlaz itzintiliz]

Commons-logo.svg
Huiquimedia Commons quipiya occequin tlahcuilolli
Guatemala itechcopa.

Amoxtiliztli[Ticpatlaz | Ticpatlaz itzintiliz]

CHĪMALPAHIN, Cuāuhtlehuanitzin; LOCKHART, James; SHROEDER, Susan īhuān NAMALA, Doris. Annals of his time. Stanford University Press, 2006. (Inglatlahtōlli - Nāhuatlahtōlli)
CHĪMALPAHIN, Cuāuhtlehuanitzin. Las ocho relaciones y el memorial de Colhuacan. (Caxtillāntlahtōlli - Nāhuatlahtōlli)

Toquiliztequitl[Ticpatlaz | Ticpatlaz itzintiliz]

  1. 1,0 1,1 Nemachiyōtīlli:Cita web
  2. Nemachiyōtīlli:Cita web
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Nemachiyōtīlli:Cita web
  4. Nemachiyōtīlli:Cita web
  5. Nemachiyōtīlli:Cita web
  6. 6,0 6,1 Nemachiyōtīlli:Cita publicación
  7. Nemachiyōtīlli:Cita web
  8. Nemachiyōtīlli:Cita web
  9. Nemachiyōtīlli:Enlace roto
  10. Nemachiyōtīlli:Cita web.
  11. Nemachiyōtīlli:Cita publicación
  12. Nemachiyōtīlli:Cita publicación
  13. Nemachiyōtīlli:Cita publicación