Michhuahcān

Īhuīcpa Huiquipedia, in yōllōxoxouhqui cēntlamatilizāmoxtli
(Ōmotlacuep īhuīcpa Michhuahcān Ocampo)
Īhuīcpa ticholōz: nènemòwalistli, tlatēmoliztli
Estado Libre y Soberano de Michoacán de Ocampo
Yōllōxoxouhqui īhuān Huehcapan Tlahtohcāyōtl Michhuahcān Ocampo
Escudo de Michoacán.svg
Chīmalli

Michoacan in Mexico (location map scheme).svg
Mēxihco ītlahtohcāyohuān

Tēcuacān Morelia
Huēyi Āltepētl Morelia
Tlaīxpayōtl
- Tlatēctli
58,644 km2
16
Cemonocāyōtl
- Āncāyōtl
- Huehtlatzīncāyōtl
- Huehcapancayōtl huel huēyi

20º 24' - 17º 55' M
100º 04' - 103º 44' C
Tancítaro (3 840 msnm)
Chānehqueh (2005)
- Tlatēctli
- Pozāhuacāyōtl
- Tlatēctli
3 966 073
8
67 chān./km²
Tlahtohcāyōtzintiliztli 28 de febrero de 1824
Tēpachoāni Salvador Jara Guerrero
Tēuctlahtohqueh Jesús Garibay García (PRD)
Silvano Aureoles Conejo (PRD)
Marko Antonio Cortés Mendoza (PAN)
Huso horario UTC-6 (Centro)
Āltepēcalpōlli 113
Tlācatōcāitl Michhuah, michhuahqueh
Abreviaturas
 - Común
 - ISO 3166-2

Mich.
MX-MIC
www.michoacan.gob.mx

Michhuahcān ahnōzo Tlahtohcāyōtl Michhuahcān Ocampo (Caxtillāntlahtōlli: Estado de Michoacán, Michhuahcatlahtōlli: Michoakani, Otontlahtōlli: Michoaka, Mazāhuahtlahtōlli: Animaxe). Tlahtohcāyōtl īpan Mēxihco ca. Morelia īāltepēnānyō Tlahtohcāyōtl Michhuahcān.

Cuāxōchtia canahpa in mictlāmpa īca Guanajuato, canahpa huiztlāmpa īca Guerrero īhuān in Ilhuicaātl Pacífico, canahpa tlāpcopa īca in Tlahtohcāyōtl Mēxihco īhuān Querétaro, īhuān canahpa cihuātlāmpa īca Xālīxco, Cōlimān īhuān in Ilhuicaātl Pacífico.

Tlāltōcāitl[ticpatlāz]

In mēxihcatlahcuiōlli itech Michhuahcān.

"Michhuahcān", cē nāhuatlahtōlli quitōznehqui "Michhuahni" īhuān "-cān" zanyenō campa. Ahnozo, occequīntīn quihtoa cah zanyenō michin, auh īpampa oncān motōca "Michhuahcān".

Cāuhca, Michhuahcān ōquimpix occequīntīn tōcāitl: Reino de Mechoacan (Huēyitlahtohcāyōtl Michhuahcān) īhuān Provincia de Michoacán (Huēyāltepētl Michhuahcān).

Āxcān īāchcāuhtōca nēci in 1917 Mēxihcatl Nahuatīlāmoxpan iuhquin Estado Libre y Soberano de Michoacán de Ocampo (Yōllōxoxouhqui īhuān Huehcapan Tlahtohcāyōtl Michhuahcān Ocampo).

Āxcān Caxtillahtōlcopa mohcuiloa "Michhuahcān" iuhqui Michoacán.

Tlahtōllōtl[ticpatlāz]

In tlahtohcāyōtl Michhuahcān, mani in īpan āxcān mēxihcatl tlahtohcāyōtl ītlāl in Michhuahcān, Guanajuato, Xālīxco, Cōlimān, Guerrero, Querétaro īhuān in Mēxihco. Itlatquicayo ihuacpa iztatl, michin, canauhtli, itztli, cōztic teōcuitlatl, iztāc teōcuitlatl, cinabrio, chīltic tepoztli, teccitli, āmatzcalli, chālchihuitl, quetzaltotolacatl, ichcatl, cacahuatl, āhuacatl, neuctli, xīcohcuitlatl, quemeh tequiyōtl īhuān tiyanquizcayoltica itlalchihualiz. Inōn huelitiyōtl īhuān tequiyōtl otlaicolti catca īcampa Mēxihcatlahtohcāyōtl ihuic xiuhpan 1476 canahpa 1518 ihcuac mēxihcah tlanequih xitepehua in Michhuahcatlahtohcāyōtl.

In huehuecauh Huitzitzillān.

Tzintzontzan (michhuahcatlahtōlli: Tsintsunts’ani) in altepenanyotl hueyi tlahtocayotl Michhuahcan, inin tlalpan ahmo otlanequi ca otlapeuh ica mexihcatl, auh in yaoquizqui ihuic hueytlahtoani Caltzontzin.

In xiuhpan 1521, ohuetz in mexihcatlahtocayotl icampa caxtiltecah tepehuanimeh, in teyotl ihuan huelitiyotl ihuicpa mexihcatlacah acicoh ic Mesoamérica tlein noyuhqui michhuahqueh tlacocolih in mexihcah. In tonalcayotl ipampa tlahtocayotl Michhuahcan zanacual tlein yehhuan monequih xitlachihua ce nahuatililli ica Hernán Cortés ipampa ahmo xipiya itlacehuiliz. Tel yeceh, in nahuatililli ahmo tlatlayehcoti ica caxtiltecah in tlehca in xocoyoc hueyitlahtoani Tanganxoan inic Ome chichinatzalli ihuan temictilli ipampa tlahtonixiptla inic Ce Tepentilli ihuic Mexihco, in atlacatl Nuño Beltrán de Guzmán.

Nicpampa xiyectlali in tlacoltiliztli ica Inic Ce Tepentililli cahnapa Tlahtocayotl Michhuahcan, 1533 iotitlani canah tlahtoani ihuicpa inic Ome Tepantililli ipan Yancuic Galixia nic xitlachihua tlatquitl ica michhuahqueh, in aquin don Vasco de Quiroga catca, ce tlacatl ixachi tlacetililli ica Yancuīc Galicia ihuan Michhuahcān. Inon yectli tlacatl oteixitta xitlacopa temachtiani icampa teopixqui. Yehhuatl oaltepetlaquetz Pátzcuaro ipan atezco.

Cemānāhuacāyōtl[ticpatlāz]

Michhuahcān tlatēctli in huitztlāmpa in Mēxihco cihuātlāmpa ipan in tlacatiyan. Cuāxōchtia in mictlāmpa īca in Guanajuato īhuān Querétaro, nō in huitztlāmpa īca Guerrero; in ōmpa cihuātlāmpa īca Xālīxco īhuān Cōlimān; īhuān in tlāpcopa in Tlahtohcāyōtl Mēxihco īhuān Guerrero. Quipiya 228 km² in huēyātēntli in mohtlamantiliah īca cihuātlāmpa in Tēpāpāquiltiliztli Ilhuicaātl. In tlācatiyān ītlaīxpayo 58,644 km²[1]. Michhuahcān ca itzalan 20 23 44 ihuan 18 09' 42 mictlampa ihuan 100 04' 20 itech cihuatlampa ipan Greenwich meridiano.

Tequiyōtl[ticpatlāz]

Michhuahcān in inic ce tlachiuhqui ipan āhuacapixcayōtl.

Tlahtohcāyōtl Michhuahcān in inic ce tlachiuhqui ipan āhuacapixcayōtl. Occequīntīn mēxihcah huēyi tequipanoltin in tlalpixcayōtl īhuīpan cintli, tlālcacahuatl, cafetzin, ācintli, āhuacatl, chayohtli, chīlli, naranjaxocotl, maniltzapotl, nohpalli, ochonetli, xonacatl, limonxocotl, nōhuān pitzopixcayōtl, tōtōlpixcayōtl, ichcapixcayōtl, cahuayōpixcayōtl, cuacuepixcayōtl, tentzonpixcayōtl, pipiyolpixcayōtl, īnōmpan coyonimatiliztli.

Tōltēcayōtl[ticpatlāz]

Hueyi teocalli Morelia.
Mihtohtli "Huehuetzin".

Michhuahcān cē tlahtohcāyōtl īcan mochi tlacuicuiliztli īpan Centlālticpac quihto Tlaquitcāyōtl īpan Tlachīhuatlācayātl īpan Tlahtohcāyōtl Mēxihco; ixquich tlamatocac tōltēcayōtl, yoliztli īpan ahmo tlamatocac tōltēcayōtl iuhqui tlacualcāyōtl, mācēhualmihtotiztli, mācēhuallahtōliztli.

Mācēhuallōtl[ticpatlāz]

Michhuahcān cē tlahtohcāyōtl īcan mochi tlacuicuiliztli īpan Centlālticpac quihto Tlatquicayōtl īpan Tlachīuhcāyōtl īpan Mexihco; ixquich tlamatocac tōltēcayōtl in ōmpa Mexihco huitztlāmpa, yōliztli īpan ahmo tlamatocac tlachīhualiztli iuhqui tlacuālcāyōtl, mācēhualmihtotiztli, mācēhuallahtolloliztli.

In mitohtli, cē mihtotli īpan Miccailhuitl, tlācah īhuān cihuah mihtōtia tlanāhuahquez zan cen cuīcayōtl īca mecahuehuetl, panhuahuetl īhuān tlapitzalli.

In yohuālmitohtli "Huehuetzin", ilhuitl īpan huēyāitualli Patzcuaro iteopan.

Cuīcayōtl[ticpatlāz]

Miaquīntīn cuīcayōtl neneuhcāyōtl cah inīn āltepēcalpōllōtl iuhqui banda, pirecua ahnozo tlātlamantic.

Nō xiquitta[ticpatlāz]

Āltepēmachiōtl[ticpatlāz]

Āmoxtiliztli[ticpatlāz]

Tlahtōlcaquiliztilōni[ticpatlāz]

  1. INEGI (2010): "Superficie Continental e Insular del Territorio Nacional", consultada el 10 de mayo de 2010.