Italia

Īhuīcpa Huiquipedia, in yōllōxoxouhqui cēntlamatilizāmoxtli
Īhuīcpa ticholōz: nènemòwalistli, tlatēmoliztli
Repubblica Italiana
Italia Tlācatlahtohcāyōtl
Italia pāmitl Italia chīmalli
Īpān Italia Īchīmal Italia
 
Italia tlatēctli
 
Tēcuacān
 • Chānehqueh
 • Cemonocāyōtl
Roma
2 638 842 (2012)[1]
41°54′ N 12°29′ E
Āchcāuhtlahtōlli Italiatlahtōlli 1
Tēpacholiztli īiuhcāyo Āltepētlachco
Giorgio Napolitano
Enrico Letta
Tlacetilīlcāyōtl
 • Fecha

17 ic ēyi mētztli, 1861
Tlaīxpayōtl
 • Mochi,
 • % ātl
Cuāxōchtli
Huēyi ātēntli
Inic 69
301.270 km2
2.4%
1,932.2
7,600 km
Chānehqueh
 • Mochi
 • Pozāhuacāyōtl
Inic 22
59 685 227 (2012)[1]
198 hab/km2
PIB (nominal)
 • Mochi (2006)
 • PIB per cápita
Inic 7
US$ 1.852.585
US$ 31.791 (2006)
PIB (PPA)
 • Mochi (2006)
 • PIB per cápita
Inic 8
US$ 1.790.895
US$ 30.732 (2006)
IDH (2006) 0.940 (Inic 17) – pani
Tomīn Euro² (€, EUR)
‎Tlācatōcāitl Italiatlācatl, italiatlācah
Cemānāhuacāhuitl
 • xōpan cāuhpan
UTC+1
UTC+2
Mātlatzālan āxcāyōtl .it
Prefijo telefónico +33
Prefijo radiofónico FAA-FZZ, HWA-HYZ, THA-THZ, TKA-TKZ, TMA-TMZ, TOA-TQZ, TVA-TXZ
Nenecuilhuāztli ISO 250 / FRA / FR
Miembro de: TE, OTAN, ONU, OCDE, OSCE, G-8

¹ Franciatlahtōlli cah āchcāuh Valle de Aosta, auh Teutontlahtōlli Tirol Huīztlampa ihuan Trentino occēquin Veneziatlahtōlli, Lombardiatlahtōlli, Napolitlahtōlli, Sardotlahtōlli, Siciliatlahtōlli.
² Achto 1999, italitēcatl lira.


Italiatlācatlahtohcāyōtl ahnōzo huēhuehcauhtica Italia[2][3] (Itallahtōlcopa Repubblica Italiana ahnozo Italia) ītōcā tlācatiyān īpan Europan, Roma ītēcuacān cah.

Cuāxōchtia canahpa mictlāmpa īca Suiza, Austria, Eslovenia īhuān in Alpino tepētlahco, canahpa huitztlāmpa īca in Tlālnepantlah hueyātl īhuān Malta, īhuān canahpa tlāpcopa īca in Tlālnepantlah Hueyātl īhuān canahpa cihuātlāmpa īca Francia īhuān in Tlālnepantlah hueyātl.

Italia in tlalyacatl cah, quipiya ome hueyi tlalhuactli, in Cerdenia ihuan in Sicilia ipan Mar Mediterraneo. Inon tlacatiyan monequitzalilli itlahcopa yollopahuic Romatecatl Huehuehtlahtocayotl itlahtollo in nelhuayotl icalaquiyampa.

In Tōcāitl[ticpatlāz]

In āquin achtopa ōmoquihcuilo Italia īpan cequi nāhuatlahtōlli tlahcuilōlli ōcatca Chīmalpahin īpan 1577 īxquichca 1615 ītzalan; yeh ōquihcuilo in tōcāitl iuhqui Italia.

In tōcāitl Italia, īpan in mācuīlpōhualxihuitl V a.C. iuhqui ōquihto in Grecia tlahtōlihcuiloāni Antioco de Siracusa, ōcatca in huiztlāmpa tlālalli in Calabria, huehcāuh Brucio, ōquichānti in italotlācah. Ōme greciatlahcuilohqueh, ōquihcuilohqueh in tōcāitl ōcatca ītechpa in mācēhuallahtōlli vitilus in tlein nēzcāyōtia oquichcuācuahueh, īpampa in miec cuācuahueh ōcatca īpan Italia. Occē machiyōmatiliztli quihtoā in tlein in tōcāitl īpampa in yōlcateōtl cuācuahueh ōtziltia in italotlācah īxquichca in ōquitlālih.

Occē machiyōmatiliztli quihtoa in tōcāitl Italia īpampa cē huehcāuh Grecia īāltepētlīānca īpan in Brucio, āxcan Calabria, in italotlācah (nō italiotatlācah). Aquic in tlahtōlli italo īpan huehcāuh greciatlahtōlli quihtōznequi oquichcuācuahuehtōntli; īca in rasenatlahtohcōyōtl (etruscotlahtohcōyōtl) ōmopoztequi īpan Italia īhuān in romatlahtohcāyōtl ōpeuh, in tlālyacatl tlācah quimotzonhuilia īhuicpa in Roma Emperadoryōtl tōcāitih īmmachiyōtl in oquichcuācuahuehtōntli.

Tlahtōllōtl[ticpatlāz]

In īpan 1545 (1 calli) xihuitl, in yeh neneuhqui quixtiani īpan ixiuhpohual, mochīuh āltepēpan in ītōcā Trento inic caxtōlli īhuān nāhui huēyi In nechicoliz Īteōpixcahuān in Tlālticpactli.

Īpan 1633 (11 calli) xihuitl, mochīuh inetlahtōlcuepaliz tlamatini in ītōcā Galileo Galilei, imixpan ītetlatzontequilicahuān. Yehhuātl, quimach, quimihui; “Auh macihui (In Tlālticpactli) molini”.

Colosseum ipan Roma

In xiuhpan 1922 Benito Mussolini pehua itepacholiz itechpahuic Italia, tel īpan xihuitl 1936 Italia īhuān Teutontlālpan tlatzimmachiyōtiā iuh nenōnōtzaliztli ēlcuauhyōtl. itlami in Īyāōyo in Cemānāhuac Inic Ōme īhuān tlālli Italia imotzīncuep icampa cē tlacatlahtocayōtl in xiuhpan 1946.

In xiuhpan 1957 chantia Europanēcatl Cemāxcāyōtl ahco in ihuic āltepētl Roma, ōmachioticac īca in chicueyi tlācatiyān quemeh Italia, Francia, Teutontlālpan, Belgica, Tlanitlālpan īhuān Luxemburgo.

In ichtacayōh calpōlli iuhqui la mafia īhuān la camorra tlachihuah ahyēctiliztli nicpampa in tequiyōtl īhuān tēicnīuhyōtl, ilhuiceh in huitztlān.

Calaqui Italia īpan 1999 īca chicactli Europanēcatl Cetiliztli cē tomīn īpampa tlahtocāyōtl.

Cemānāhuacāyōtl[ticpatlāz]

Īhuēyitlālpan īxtli cah 1,959,248 km² īhuān tlālhuāctlīxtli 5,127 km². Tlālyacatl Italia Īānāhua tlatlamachiyōtiāni 11,122 km. Ca miaquīntīn tlātlālhuāctli. Cuāxōchtia canahpa mictlāmpa īca Adriatico hueyatl canahpa huitztlāmpa nō Tlālnepantlah Huēyātl campa Cerdenia īhuān Capri, Gibraltar īhuān Eslovenia,canahpa īquizāyampa nō Austria īhuān Francia īpan Suiza, īhuān canahpa īcalaquitlāmpa nō Francia īhuān Atlántico Huēyātl īcampa Sicilia.

In tepētl ocachi cuauhtic Etna ōmpa tlālhuāctli Sicilia īhuān inic ōme ocachi cuauhtic nicān Tlālyācatl Italia Stromboli īhuān Tepētlah Apenino īpan Dalomitti in ōmpa Trentino-Idagio, occē tepētl quemeh Aneto īpan tepētlah Alpino. In tepēyohtic sistema tepētlah Alpino, tepētlah Centrale, tepētlah Meridionale occēquin. In ātōyātl ocachi huehca Tivere, occēquin ātōyātl quemeh Arno.

Yōlcatiliztli[ticpatlāz]

In yōlcah quichāntih in ōmpa cuauhtlah tlein quipiya corzo, mazātl, jabalí, zorro rojo, gamo europeo, castor īhuān āhuitzotl. Nō xiquitta teutontēcah tōtōmeh quemeh in cuāuhtli īpan Alpes ca Piamonte.

Nicān in tlācatiyān quipiya occequintin yōlcah, miac yeh extintos quemeh tlācamāyeh, europanēcatl tlacaxolotl, uro, cuetlaxtli, occequintin.

Tlanahuatīliztli īhuān cemitquimatiliztli[ticpatlāz]

Italia īxeliuhca[ticpatlāz]

Italia īxeliuhca
Regionen in Italien beschriftet.png
Cemāxcāyōtl Chānehqueh (2012)[1] Tlaīxpayōtl (km²)[1] Tēcuacān
Italtēcatl Tlācatlahtohcāyōtl 59 685 227 301 308 Roma
1. Abruzzo 1 312 507 10 795 L'Aquila
2. Basilicata 576 194 9 992 Potenza
3. Calabria 1 958 238 15 080 Catanzaro
4. Campania 5 769 750 13 595 Napoli
5. Emilia-Romagna 4 377 487 22 451 Bologna
6. Friuli-Venezia Giulia 1 221 860 7 844 Trieste
7. Lazio 5 557 276 17 207 Roma
8. Liguria 1 565 127 5 421 Genova
9. Lombardia 9 794 525 23 861 Milano
10. Marche 1 545 155 9 366 Ancona
11. Molise 313 341 4 438 Campobasso
12. Piamonte 4 374 052 25 399 Torino
13. Puglia 4 050 803 19 363 Bari
14. Sardegna 1 640 379 24 090 Cagliari
15. Sicilia 4 999 932 25 707 Palermo
16. Toscana 3 692 828 22 993 Firenze
17. Trentino-Alto Adige 1 039 934 13 607 Trento
18. Umbria 886 239 8 456 Perugia
19. Valle d'Aosta 127 844 3 263 Aosta
20. Veneto 4 881 756 18 379 Venezia

Tequiyōtl[ticpatlāz]

Tlanamacnetītlaniztli Tlanamactlacuiliztli
Tlācatiyān 100% Tlācatiyān 100%
Flag of Germany.svg Teutontlālpan 14,5% Flag of Germany.svg Teutontlālpan 17,7%
Flag of France.svg Francia 12,2% Flag of France.svg Francia 11,1%
Flag of the United States.svg Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl Ixachitlān 9,7% Flag of the Netherlands.svg Tlanitlālpan 6,2%
Flag of the United Kingdom.svg Tlacetilīlli Huēyitlahtohcāyōtl 6,7% Flag of the United Kingdom.svg Tlacetilīlli Huēyitlahtohcāyōtl 5,1%
Flag of Spain.svg Caxtillān 6,0% Flag of the United States.svg Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl Ixachitlān 4,9%
Occequīn 33,1% Occequīn 40,0%

Italia cē tequiyōtl īpan Europan ītech temocpan. In yacaticac tequiyotl in ahuicyaniliztli ic cualli yeyantli īpan itentli Mediterraneo Hueyatl. Italtēcatl tequiyōtl tequipanoa īhuīc tlaquixtilli tlalpixcayotl īca inic cē ichcapixcayotl īpan Tepetlah Pirineo, nōiuhqui inic ōme tequipanolli piya cē ācalquīxōhuayān ītequipanoliz in ōmpa Napoli ihuan Genova. In FerrariLamborghini ōme tepozmalacatl otlachihualoc īpan Italia ipampa huaznenqui tlachihualotiliztli.

In cuilotl inic ce pixcayotl in ōmpa Italia, occequīntīn italtēcah huēyi tequipanolli in tlalpixcayōtl īhuīcpa xocomecatl (inic yei hueyicauh ipan tlalticpactli), lalaxtli, cintli, ācintli, xītomatl, limaxocotl, ichcatl, nōhuān pitzopixcayōtl, cahuayōhpixcayōtl, cuacuahuehpixcayōtl, ichcapixcayotl, pipiyolpixcayōtl, īnōmpan coyonimatiliztli tlaquixtilli teconalli, tlīltepoztli, amochitl, temētztli ihuan Iztāctepoztli.

Chānehmatiliztli[ticpatlāz]

Italia ce tlācatiyān tlahueltica tētlanēhuih in ichāneh icopa tlahtōlli, chihualtlacayotl, tequiyotl īhuān cemitcatiliztli. Italia quipiya inic macuilli tlayacānqui altepetlacayotl ic Europanco īca 198 chaneh ipan Km2.

Italiatlacah chanti īpan hueyi āltepētl ahnōzo āltepēnanyōtl ōmpa mictlampa īhuān tlahcopampa itech tlacatiyan. Roma ca in hueyic āltepēnanyōtl, occequin Torino, Milano, Venezia, Bologna ihuan Genova. Italiatlacah ocachi icnomotolinqui canah in huitztlampa (zan Palermo īhuān Napoli in huēyi āltepētl cateh huitztlampa), tlachihualotica chaneh ca ichantiuh āltepeyollohco ollochtilli ica occequin altepemaitl īhuān callah (69% altepetlacah cateh nican, 31% tlācah chantih icopa tepitzin āltepēmaitl).

Huēyāltepētl[ticpatlāz]

Tlācanemitiliztli[ticpatlāz]

Occēquin caxtiltecah oneminih canahpa (Ixachitlān īhuān Europan), nahuatīlo īpampa in tlein italiatlācah chantiah īpan:

Nicān Italia, cē tlahtohcāyōtl quenīn chantiah miacquīntīn chōntalchānehqueh:

Tlahtōlli īpan Italia[ticpatlāz]

Italiatlahtōlli (Italiatlahtōlli: Italiano ahnozo Toscano) in achauhtlahtōlli īpan Italia, In Vaticano, Suiza īhuān San Marino.

In ōmpa Italia piya occequin tlahtōlli quemeh catalantlahtōlli īpan Sardegna, in franciatlahtōlli ipan Valle d'Osta, in teutontlahtōlli īpan Trentino-Alto Adige (cuāxōchtia canahpa mictlāmpa īca Apeninni tepētlah) īhuān Napoli napolitlahtolli. Noiuhqui motlahtoa in veneziatlahtōlli ipan Veneto (ahmotlazoyotl ic achcauhtlahtolli, yeceh ixmaqui itlamaniliz īhuān inetlacuitlahuiliz), in yuh piamontetlahtōlli mictlāmpa nō Alpes in īpan Lombardia īhuān in latintlahtōlli īpan Lazio cah.

Neltococayōtl[ticpatlāz]

Huēhuehcaxtiltēcatl teōneltococāyōtl poliuhqui cenca iciuhcac catca īpampa catolicismo romano, mācēhualtin ahmō ōneltoqui mochololih canahpa ohuitepētitlān. Ihcuāc caxtiltēcah ōmpēhua mā xicristiania canah mācēhualtzintin zan motlamati Catolico teōneltococāyōtl quēmeh cristianoyōtl, mātēl in teōpixqueh tlamatizqiazqueh tlein ōyeyah occequīntīn cristianomeh ītōcā lutero tlalnetoqui, ortodoxo tlalnetoqui, īhuān inglatēcatlalnetoqui.

Tōltēcayōtl[ticpatlāz]

In David, ipampa Miquelangelo.

Tlahcuilōcāyōtl[ticpatlāz]

In yancuic italiatlahtolli ce macehualtlahtolli tlen quipia tenyotica yolloochicaahuac ipan nochi tlacatiyan. In Toscano in macehualtlahtolli icopa Firenze, Pisa ihuan Siena, Inon tenyotlahtolli imachiyo ximoamatlahcuiloc nic La Divina Comedia ipampa Dante Aligheri quemeh inic ce amatlacuillotequiyotl zanno Edad Media ihuan Renacimiento. In hueyi amatlacuilonih cateh Dante Alighieri, Petrarca, Giacomo Leopardi, Alessandro Manzoni, Torquato Tasso, Ludovico Ariosto ihuan Giovanni Boccaccio ipan Italia.

Īxiptlayōliztli[ticpatlāz]

Tlacualcāyōtl[ticpatlāz]

In tlacualli Italia cenca cualli ihuān acchīc tētlanehuiuh: in tlacatiyān tlecetililli catca in xiuhpan 1861, auh itlacualhuān mahpilhuiā in nepāpan tlachihualyotica itech regiones yuh in miactiliztli ipan itlahtollo. Italia tlacualcayotl ca tlalnepantlah itechpahuicpa mediterráneas tlacualcayotl īhuān ca tlamachiyōāntli ipampa nochitlacah. In pizza, in lassagna, in pasta, in risotto nō calzone tlen in tlacualli cenca īximachōni auh nican tlālli quipiya occequintin huehuecauh tētlamactli quenin in polenta (legiones romanas itlacual).

Cuīcayōtl[ticpatlāz]

Momotlalcāyōtl[ticpatlāz]

Nemachtiliztli[ticpatlāz]

Tlalyehcotiliztli[ticpatlāz]

Tlamatiliztli īhuān āmantēcayōtl[ticpatlāz]

Tlachicāhualiztli[ticpatlāz]

Huaznenquiliztli[ticpatlāz]

Nēzcāyōpanōliztli[ticpatlāz]

Huēhuehtlatquicayōtl[ticpatlāz]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 City Population → Europe → Italy → Italy: Major Cities. Ihcuilōni īpan Tlachicuēiti 16, 2013.
  2. Chīmalpahin Cuāuhtlehuanitzin yeh ōquihcuilo tlalli Italia, nō Italia īpan Annals of his Time.
  3. Bernardino de Sahagún ye Italia ōquihcuilo īpan Psalmodia Christiana