Huāxyacac

Īhuīcpa Huiquipedia, in yōllōxoxouhqui cēntlamatilizāmoxtli
Īhuīcpa ticholōz: nènemòwalistli, tlatēmoliztli

Artículo bueno.svg

huehuehtlahtōlli   yankuiktlajtolli  
Estado Libre y Soberano de Oaxaca
Yōllōxoxouhqui īhuān Huehcapan Tlahtohcāyōtl Huāxyacac
Coat of arms of Oaxaca.svg
Chīmalli

Oaxaca en México.svg
Mēxihco ītlahtohcāyohuān

Tēcuacān Huāxyacac Juárez
Huēyi Āltepētl Huāxyacac Juárez
Tlaīxpayōtl
- Tlatēctli
93 952 km2
5
Cemonocāyōtl
- Āncāyōtl
- Huehtlatzīncāyōtl
- Huehcapancayōtl huel huēyi

18º 39' - 15º 39' M
93º 52' - 98º 32' C
Mixtepētl
(Cerro Nube, Quie Yelaag) (3 720 msnm)
Chānehqueh (2005)
- Tlatēctli
- Pozāhuacāyōtl
- Tlatēctli
3 801 962
10
37 chān./km²
Tlahtohcāyōtzintiliztli Tlamahtlācōnti 21 de 1823
Tēpachoāni Gabino Cué Monteagudo (Convergencia)
Tēuctlahtohqueh Ericel Gómez Nucamendi
Armando Contreras Castillo
Adolfo Toledo Infanzón
Huso horario UTC-6 (Centro)
Āltepēcalpōlli 570
Tlācatōcāitl Huāxyacacatl, Huāxyacaqueh
Abreviaturas
 - Común
 - ISO 3166-2

Oax.
MX-OAX
www.oaxaca.gob.mx

Tlahtohcāyōtl Huāxyacac ahnōzo Huāxyacac (Caxtillāntlahtōlli: Estado de Oaxaca, Tzapotēcatlahtōlli: La'a, Mixtēcatlahtōlli: Ñuu Nunduva). In tlahtohcāyōtl īpan Mēxihco cah. Huāxyacac Juárez īāltepēnānyō Huāxyacac. Cuāxōchtia canahpa ayamictlāmpa īca Puebla īhuān Veracruz, canahpa huiztlāmpa nō Pacífico Ilhuicaātl, canahpa iquizāyampa nō Chiyapan, īhuān canahpa īcalaquitlāmpa nō Guerrero.

Tlāltōcāitl[ticpatlāz]

Nāhuatocaītl Huāxyacac

In tōcāitl itech Huāxyacac, cē nāhuatlahtōlli. Nāhualtlahtōltica huāxin īhuān yacatl, quitoznehqui caxtillantlahtolcopa La punta de los guajes ihuan ihcuiloa noyuhqui Oaxaca ihuan Estado Libre y Soberano de Oaxaca.

Tlahtōllōtl[ticpatlāz]

Inīn 1200 xiuhpan īcāmpa, ōtlācat inic cē āltepētōltēcayōtl īpan Ānāhuac oleica ic olmēcah ātēnco Āyōllōlco Huēyātl, ātōyātl, yehhuāntin ōtlachīuhqueh tzacualtin īpan tepētl īca teōtic īhuān ilhuicanemilitic. Occequīntīn tlatlālpan ic Huāxyacac Ixtlāhuac otlācat in āltepētōltēcayōtl nōtōcah Tzapotēcapan īhuān Mixtēcapan. Tzapotēcah ōtlachīuhcoh āltepētl motōcāyotia Ātzompan, Labityehco, Zaachila. Mixtēcah tlātlahcuiloh, calchīhuanimeh īhuān yāōquizqueh, yehhuāntin ōnec ica tzapotēcah.

Tequiyōtl[ticpatlāz]

Huāxyacac cē tequiyōtl īpan Mēxihco ītech temocpan Yancuic León īhuān Altepetl Mexihco. Mēxihcatl tequiyōtl tequipanoa īhuīc tlaquixtilli chapopohtli īcan inic cē pixcaliztli, nōiuhqui inic ōme tequipanolli in ahuicyaliztli īca in ahuicyanimeh mochi xiuhpan āltepēmeh quēmeh āltepēmeh īca ānāhuaxaltentli, caxtillāntēhuaque āltepēmeh, huēhuehtzacualtipac āltepēmeh, chīhualoyāltepēmeh, yeliliztli iuhcanqueh īhuān momotlaliztli. Huāxyacac piya cē ācalquīxōhuayān ītequipanoliz in ōmpa Tzacuapānyan Escondido, Tzacuapānyan Angel, Salina Cruz, īhuān occequīntīn.

Occequīntīn mēxihcah huēyi tequipanoltin in tlalpixcayōtl īhuīpan cintli, tlālcacahuatl, cafetzin, ācintli, āhuacatl, chayohtli, chīlli, naranjaxocotl, maniltzapotl, nohpalli, ochonetli, xonacatl, limonxocotl, nōhuān pitzopixcayōtl, tōtōlpixcayōtl, ichcapixcayōtl, cahuayōpixcayōtl, cuacuepixcayōtl, tentzonpixcayōtl, pipiyolpixcayōtl, īnōmpan coyonimatiliztli tlaquixtilli iztac teōcuitlatl, cōztic teōcuitlatl, chīltic tepoztli, tlīltepoztli, āmochitl, temētztli, īhuān mēxihcāltepēmeh in ōmpa calīxcuātl īca Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl.

Huāxyacac īxeliuhca[ticpatlāz]

  • Pochotlah (14)
  • Xoquillān (Escuhué, 12)
  • Xamiltepēc (Casandó, 24)
  • Poctlān (Ñuhunuma, 10)
  • Sola de Vega (16)
  • Miahuatlān (Guiesdó, 32)
  • Yauhtepēc (Latzetzina, 12)
  • Mixe (Muycuxma, 17)
  • Villa Alta (Luchiguiza, 25)
  • Ixtlán de Juárez (Ladgetsi, 26)
  • Tuxtepec (Gueumaló o Nachinxé, 14)
  • Choapan (Guimbetsi, 6)
  • Teotitlán (25)
  • Cuicatlán (Yabahaco, 20)
  • Nochixtlán (Nuanduco, 32)
  • Tlaxiaco (Ndijiñu, 35)
  • Juxtlahuaca (Yosocui, 7)
  • Silacayoapan (19)
  • Huajuapan (Ñudee, 28)
  • Coixtlahuaca (Yodoco, 13)
  • Teposcolula (Yocundá, 21)
  • Etla (Lobana, 23)
  • Zaachila (Zaadxil, 6)
  • Zimatlán (Guidgibui, 13)
  • Ejutla (Lubisá, 13)
  • Ocotlán (Lachiró, 20)
  • Tlacolula (Guichiguiba, 25)
  • Centro (Galahui, 21)
Xelihuiztli Huāxyacac

Tōltēcayōtl[ticpatlāz]

Huāxyacac cē tlācatiyān ican mochi tlacuicuiliztli ipan Centlalticpac quito Tlaquitcayotl īpan Tlachihuatlacayotl icampa UNESCO; ixquichi tlamatocac toltecayōtl, yolizyoliztli ipan ahmo tlamatocac toltecayotl quemeh tlacualcayotl, macehualmihtotiztli, macehuallahtolloliztli.

Īpan inon tlālpan ihuicpa huehueyi tlahcuilomeh quemen Francisco Toledo, Rufino Tamayo, Rodolfo Nieto, Rodolfo Morales occequin. Inin xiuhpan 2001, zanno ihcuac tlahchilohuaya ompa Huāxyacac in iteuhcayo Miguel Cabrera. Occepa xihuitl Sergio Hernández ce tlacuiloh cenca tenyo ipan Cemanahuac ipampa itlapal huaxyacatl ixiptli.

Īpan Huāxyacac, teōnantzin Natalia Toledo īhuān Andrés Henestrosa ōāmatlacuiloh āmoxtli īca Caxtillāntlahtōlli.

In mexicatl calmanayotl cenca cualli cah, Ipan huehuehaltepetl quemeh olmecatoltecayotl, mayatoltecayotl, tzapotecatoltecayotl, teotihuahcatoltecayotl, mexihcatoltecayotl, occequin.

Tlacualcāyōtl[ticpatlāz]

Mazqui in mācēhuallacualli inic cē catca, īpēhualiz īhuīc āxcān huaxyacatl tlacualli ōquichīuh caxtillāntepēhuacāuhpan. In mācēhuallacualli cintli, chīlli, etl, ayohtli, āhuacatl, camohtli, tlālcamohtli, xītomatl, mīltomatl, tlālcacahuatl, nohpalli, huauhtli, huehxōlōnacatl, canauhtetl, tōtōltetl, xomilin, chapōlin, chīlocuilin, meocuilin, āzcamōlli, epazōtl, tzapotl, tlīltzapotl, nōchtli, capōlin. Neneuhqui, miaquīntīn tlacualcāyōtl motēquitiltīlia āxcān son herencia de los āchcāuhtīca nextamalōliztli ic cintli, in tlacualli tlamatiliztli īpan tlecuitl, la molienda en molcaxitl īhuān metlatl. Īca caxtiltēcah ōacicoh pitzonacatl, cuacuauhnacatl, tōtōlnacatl; caxtillān chīlli, pitzocuitlaxcotli, chiancacatl, chichihualatl, tlatezauhtli, xocoqui, in tlauhtli, caxtillān tlaxcalli, xocomecatl īca tlapaloctli, naranjaxocotl manzana, granadaxocotl, chiyacuilotl, limonxocotl occequīntīn.

Huāxyacac tlācatiyān ica ixachi tlacualli in ōmpa Centlalticpactli quemeh tamalli, ātōlli, tlaxcalli, xocolātl, tlaxcalpōchōlli, octli, pozolli, tzopitl, chīlquilitl, texhuino, octli, tlatetzauhtli, neuctli, Tequillān metzcalli.

Mācēhuallōtl[ticpatlāz]

Mihtohtli "Guelaguetza".

Huāxyacac cē tlahtocayotl īcan mochi tlacuicuiliztli īpan Centlālticpac quihto Tlatquicayōtl īpan Tlachīuhcāyōtl īpan Mexihco; ixquich tlamatocac tōltēcayōtl in ōmpa Mexihco huitztlāmpa, yōliztli īpan ahmo tlamatocac tlachīhualiztli iuhqui tlacuālcāyōtl, mācēhualmihtotiztli, mācēhuallahtolloliztli.

In mitohtli, cē mihtotli īpan Huāxyacac, tlācah īhuān cihuah mihtōtia tlanāhuahquez zan cen cuīcayōtl īca mecahuehuetl, panhuahuetl īhuān tlapitzalli.

In yohuālmitohtli "Guelaguetza", tepeilhuitl īpan huēyāithualli Huāxyacac Lunes itepe.

Īxiptlayōliztli[ticpatlāz]

Tāchcāuh zāzanilli: Mēxihcatl īxiptlayōliztli

Auh 1930 xiuhpan otlachiuhqueh inic ce peliculas icampa tlatozcatl Hollywood, California tlein otlaquiti nochi huel huaxyacatl īxiptlayōllācatl. In xihuitl 1930 otlachiuh in cine mach tlacaqui, cenca tenyoh in cemanahuac ipan nochi tlacatiyan caxtillāntahtoltica ica peliculas iuhqui Santa) xiuhpan 1931 nozo itechpahuic Lupita Tovar.

Cah huēyi mēxihcah īxiptlayōliztli quēmeh Espiral auh Y Tu Mamá También auh huēhueh quēmeh Morelos.

Huēyi īxiptlayōllācatl[ticpatlāz]

Tōnalizcāyōtl[ticpatlāz]

Cuīcayōtl[ticpatlāz]

Miaquīntīn cuīcayōtl neneuhcāyōtl cah inīn tlācatiyān iuhquin rock, pop nozo tlātlamantic. Huēyi tlacuīcaliztli cateh Lorena y Los Alebrijes, Noesis, Etnia.

Cah cuīcacan quēmeh Auditorio Guelaguetza, Estadio Benito Juárez auh Teatro Juárez Āltepētl Huāxyacac auh Teatro Macedonio Alcalá īhuan Estadio Lic. Eduardo Vasconcelos, īyān huēyi chōntallācatiyān cuīcatiani ōcuīcahuac iniuhquin Lila Downs, Chayanne, Dj Tiesto, Zoé nozo Mœnia.

Cualtzin cuīcayōtl[ticpatlāz]

Huēyi tlacuīcaliztli[ticpatlāz]

Huēyi cuīcatianimeh[ticpatlāz]

Momotlalcāyōtl[ticpatlāz]

Mixtecatlachtli.

In momotlalcāyōtl īpan Huāxyacac cah ipampa xopatoltiliztli (ihuicpa in xiuhpohualli XX), chiquiuhpatoliztli, omemalacaztli, tenis, mapatoltiliztli, ihuan momotlacayotl itech tepozcuaitl.

Huāxyacac oquipiya cemanahuac tlamahuichihuanih ipan momotlalcayotl quemeh: xopatiliztli, padel, mapatoltiliztli, hockey patines, amapatoltiliztli, acalpamitl, taekwondo, tenis, atletismo, triatlón, aquizaliztli, windsurf, golf, motociclismo, rally, ciclismo, ocachi axcan, Fórmula 1 ihuan quiquiuhpatoltiliztli.

Nō xiquitta[ticpatlāz]