Bolivatlān

Īhuīcpa Huiquipedia, in yōllōxoxouhqui cēntlamatilizāmoxtli

(Ōmotlacuep īhuīcpa Bolivtlān)
República de Bolivia
Bulibya Mama Llaqta
Wuliwya Suyu
Tetã Volivia

Tlācatlahtohcāyōtl Bolivatlān
Bolivatlān pāmitl Bolivatlān chīmalli
Pāmitl Bolivatlān Chīmalli Bolivatlān
Lema: Cetiliztli cah chicāhualiztli
Āltepētlacuīcatl: Bolivitēcatl āltepētlacuīcatl
 
Bolivatlān tlatēctli
 
Tēcuacān
 • Chānehqueh
 • Cemonocāyōtl
La Paz1 īhuān Sucre2
1,060,451 (2005) īhuān 226,668 (2005)
16º 29' S 68º 02' O
Huēyi āltepētl Santa Cruz de la Sierra
Āchcāuhtlahtōlli Caxtillahtōlli, Quechhuatlahtōlli, Aimaratlahtōlli, Guaranitlahtōlli, 37 mācēhuallahtōlli īhuān 127 tlahtōltōn.
Tēpacholiztli īiuhcāyo Tlahtohcātēīxipcayōcopa tlācatlahtohcāyōtl
Evo Morales
Álvaro García Linera
Independencia
 • Iniciada
 • Declarada
īhuīcpa Caxtillān
Tlamācuīlti 25, 1810
Tlachicuēiti 6, 1825.
Tlaīxpayōtl
 • Mochi,
 • % ātl
Cuāxōchtli
Huēyi ātēntli
Tlatēctli 27º
1,098,581 km2
1.4%
6,743 km
0 km 3
Chānehqueh
 • Mochi
 • Pozāhuacāyōtl
Puesto 85º
9 329 676 (2005)
8.49 hab/km2
PIB (nominal)
 • Mochi
 • PIB per cápita

n/d
n/d
PIB (PPA)
 • Mochi (2005)
 • PIB per cápita
Puesto 103º
US$25,892 millones
3,049
IDH n/d
Tomīn Boliviano (Bs.) (BOB)
Tlācatōcāitl Bolivatēcatl, Bolivatēcah
Huso horario
 • en verano
UTC-4
UTC-4
Dominio Internet .bo
Prefijo telefónico +591
Prefijo radiofónico CPA-CPZ
Nenecuilhuāztli ISO 068 / BOL / BO / BOB
Miembro de: ONU, OEA, CSN, CAN, Mercosur4, ALADI, ALBA, OMC, SELA.

1La Paz in tēcuacān, 2Sucre in tēccalli.
3Mediterraneidad de Bolivia
4Estado Asociado.

Tlācatlahtohcāyōtl Bolivatlān ahnozo Bolivatlān (Caxtillahtōlcopa Bolivia, Aimaratlahtōlli: Wuliwya, Quechhuatlahtōlcopa Bulibya), ītōcā tlācatiyān īpan Ixachitlān Huiztlāmpa ca. La Paz ītēcuacān in Bolivatlān.

Cuāxōchtia canahpa mictlāmpa īca Brasil, canahpa huitztlāmpa nō Arxentitlān, canahpa iquizāyampa nō Parahuay īhuān Brasil, īhuān canahpa icalaquitlāmpa nō Peru īhuān Chillān.

Inīn tlahcuilōlco

[ticpatlāz] Tōcāitl

Inon tlācatiyān tlapiya latintlahtōlli (Bolivia), tlein nahuatlahtōlcopa ipampa yaquizqui Simón Bolivar in quemeh Tlalpan ihuicpa Bolivar (inic ce bolivatecatl tlahtoanixiptla). Inin tocaitl quihto ipampa teopixqui Manuel Martín Cruz ipan inic ce tlahtoloyan ihuic Chuquisaca ihto Si de Romulo, Roma; de Bolivar, Bolivia (Intla Romulo, Roma; ihuicpa Bolivar, Bolivatlān).

[ticpatlāz] Tlahtōllōtl

In nicān tlālpan ōchanti catca īhuīcpa 2000 xihuitl īcampa. Nicān ōtlaimacaci miaquīntīn huehuēcauh chīhuatlacayōtl īpan Andes tepētlān īhuān ixtlahuahcān. In Tiwanaku tōltēcāyōtl īhuān aymaratlahtocāyōtl achtotipan huaritlācah. Inōnqueh tlatlahtocāyōtl catcah īca Huēyitlahtocāyōtl Incatlān īpan Macuīlpōhualxihuitl 13.

Inca toltecayotl ce tlacayotl in pohualxihuitl chicueyi (XIII), inin tlalli ochanti in pohualxiuhpan caxtolli (XV) yehyehua oacicoh caxtiltecah. Inonqueh xihuitl nican oyeya tlatlalilli ipampa aymara chanehqueh motocayotia coyah, pacaheh, lupacah, omasuyuh, tlein coyah otepanih in tlalpan canah Cuzco. Inca Pachacuti nozo hueytlahtoani Cuzco oquintlaz in coyatlacah ihuan oquipololo huey ahcopa ixtlahuahcan axcan Bolivatlān. Inon tlalli ixeliuh nahui tlalteucyotl motoca Tihuantinsuyu ihuan tepitzin teucyotl Coyasuyu.

Inic ce europanecatl Diego de Almagro catca nican tlalpan in xiuhpan 1535, quintepan xi aci canahpa Cuzco zan niman onenemi icampa Chillan. Zatepan omic Diego de Almagro, Francisco Pizarro otitlani iicniuh Gonzalo Pizarro icampa xi pololo teucyotl Coyasuyu. Pedro de Anzuárez oaltepetlali Chuquisaca (axcan altepetl Sucre) in xihuitl 1538. Inin tlalpan oquipiaya miactin chalchiuhtetl oztopan ihuan atoctli, altepetl Potosí oaltepetlali in xihuitl 1546 ihuan ocachi chantililli catca in xiuhpan 1574 in ompa Ixachitlān; nican tlalli oquipiaya oztoyotl iztateocuitlaco motenehua Cerro Rico del Potosí (Necuiltonitepec Potosí) in xiuhpan 1611 quemeh hueyi tlachihuani ihuic iztateocuitlatl ipan Cemanahuactli. Potosí motocayotia Villa Imperial (hueytlahtocayotic Altepetl) ipampa Carlos Inic Ce ihuicpa Caxtillān.

[ticpatlāz] Cemānāhuacāyōtl

Quipia nahui regiones naturales quemeh Andes tepetlan ihuan imayor altitud in Sahama ica 6,542 m. in tepetl ocachi ahco ipan Bolivatlan. Occe naturaltlalpan noyuhqui nican Bolivatlan in ahco ixtlahuatl hasta in atoyatl Amazonas ihuan tlahtocayotl Peru in atezcatl Titicaca, in Tepetlan Bolivatlan iquiziyampa tlen nemi ihuic Madidi ihuan Uyuni canahpa Chillan quenin parque nacional Bolivatecatl cuauhtlah ca, ihuan in chiltecatl altiplano canah huitztlampa Arxentitlan.

[ticpatlāz] Yōlcatiliztli

Nō xiquitta bolivatecah totomeh quemeh cuāuhtli, alotl ahnozo yōlcah yamah, mazatl, māpachtecuanōtl, māpachtli īhuān occequīntīn.

[ticpatlāz] Tequiyōtl

Bolivitlān cē tequiyōtl īpan Ixachitlān ītech temocpan. Bolivatecatl tequiyōtl tequipanoa īhuīc tlaquixtilli tlalpixcayotl īca inic cē ichcapixcayotl ipan Andes Tepetlan, nōiuhqui inic ōme tequipanolli piya cē ācalquīxōhuayān ītequipanoliz in ōmpa Huaqui ihuan Copacabana.

Occequīntīn bolivatecah huēyi tequipanolli in tlalpixcayōtl īhuīpan cafecacahuatl (inic ome hueyicauh ipan tlalticpactli), tzapalolli, tzopelacatl, cintli, ācintli, camohtli, xoxocotl, ichcatl, nōhuān pitzopixcayōtl, cahuayōhpixcayōtl, cuacuahuehpixcayōtl, ichcapixcayotl, pipiyolpixcayōtl, īnōmpan coyonimatiliztli tlaquixtilli teconalli, cōztic teōcuitlatl, tlīltepoztli, amochitl, temētztli, Iztāctepoztli, platino, ihuan chālchihuitl.

[ticpatlāz] Bolivatlān īxeliuhca

Bolivatlān īxeliuhca
Tlahtohcāyōtl Chānehqueh (2005) Tentli (km²) Āltepēnānyōtl
Bolivatēcatl Tlācatlahtohcāyōtl 10 027 644 1 098 581 La Paz ihuan Sucre
1. Beni 430 049 213 564 Trinidad
2. Chuquisaca 631 062 51 524 Sucre
3. Cochabamba 1 786 040 55 631 Cochabamba
4. La Paz 2 756 989 133 985 La Paz
5. Oruro 444 093 53 558 Oruro
6. Pando 75 335 63 827 Cobija
7. Potosí 780 392 118 218 Potosí
8. Santa Cruz 2 626 697 370 621 Santa Cruz de la Sierra
9. Tarixa 496 988 37 623 Tarixa

[ticpatlāz] Tlaīxcopinalli

[ticpatlāz] Āmoxtiliztli

  • Ediciones Trébol, Diccionario Enciclopédico Visual īpān caxtillahtōlli, Cargraphics S.A., otepoztlahcuiloc ipan Colontlān, 1997.
In tlein nitēquitiltilia
Occequīntīn tlahtōlcopa